3 redenen waarom May tóch een verkiezing uitschrijft

Voor een premier die vergelijkingen met Margaret Thatcher vooral als compliment ervaart, is de aankondiging van Theresa May vandaag dat er op 8 juni aanstaande vervroegde verkiezingen komen, een opvallende ‘U-turn’. Thatcher stond immers bekend om haar koppigheid en totale aversie voor het terugdraaien van genomen besluiten, pakkend samengevat in haar legendarische optreden op het partijcongres in 1980. De beslissing van May is namelijk een epische U-turn, nadat ze al tig keer had verklaard dat vroege verkiezingen uit den boze waren. Om drie redenen kiest een premier op het toppen van haar macht er tóch voor om haar geloofwaardigheid én haar macht op het spel te zetten.

1. De tegenstand verkeert in totale chaos

Corbyn is een van de minst populaire Labourleider in de geschiedenis
Corbyn is een van de minst populaire Labourleider in de geschiedenis

De Conservatives van May staan maar liefst 20 procentpunten voor in de peilingen. Dat heeft alles te maken met de deplorabele staat van de grootste oppositiepartij Labour onder leiding van Jeremy Corbyn. De uiterst linkse Corbyn heeft zijn positie als partijleider te danken aan de leden van zijn partij, maar spreekt het bredere publiek totaal niet aan. Corbyn is principieel en drammerig, niet mediageniek en totaal ongeschikt om de zwevende kiezer in het midden aan Labour te binden. Hij geniet dan ook vrijwel geen steun in zijn eigen fractie en vele prominenten lieten hem al in de steek. Toch zal Corbyn de ‘premierskandidaat’ zijn van Labour. Dat hij wint is uitgesloten. Sterker nog, het zou zomaar kunnen dat Labour een PvdA-achtige nederlaag leidt.

UKIP vaart al niet veel beter. De partij gaat rollend over straat nu het heilige doel, Brexit, bereikt is. Het enige Britse Parlementslid verliet de partij, de grootste geldschieter trok zich terug en er werd een smadelijke nederlaag geleden bij een tussentijdse verkiezing in Stoke. Er ontstaan verschillende UKIP-stammen die het tegen elkaar op lijken te nemen bij de verkiezingen; een recept voor een nederlaag in een kiessysteem waar alleen de grootste partij er in ieder kiesdistrict met een zetel vandoor gaat.

De Liberal Democrats lijken als vertegenwoordigers van de 48% die tegen Brexit stemde wel kans te maken iets van de in 2015 geleden electorale schade ongedaan te maken. Maar ze moeten van heel ver komen en dit zal grotendeels ten koste gaan van Labour, in kiesdistricten waar gematigde Labour stemmers zich niet herkennen in Corbyn. Waar twee vechten om een been, zullen de Conservatives met nauwelijks concurrentie op rechts in veel kiesdistricten ermee vandoor gaan.

2. May koopt tijd voor Brexit

shutterstock_110700623Nu Artikel 50 in werking is getreden is, staat het VK aan de vooravond van een onderhandeling met de EU die de toekomst van het land mede zullen bepalen. Met deze verkiezingen vraagt May het volk haar onderhandelingsinzet te steunen, het zal de essentie zijn van haar boodschap in de campagne. Bovendien zullen door haar besluit de volgende verkiezingen niet in 2020 maar pas in 2022 plaatsvinden, waardoor May de onderhandelingen niet onder druk van een nakende verkiezing hoeft af te ronden. Hiermee koopt May een van de belangrijkste politieke instrumenten, die onontbeerlijk zal blijken in de onderhandeling met Brussel: tijd.

3. May’s positie en legacy
Tenslotte wil May de kritiek wegnemen dat ze als ongekozen premier geen mandaat van de kiezer heeft. Ze heeft haar premierschap immers te danken aan haar voorganger David Cameron, die twee jaar geleden geheel onverwacht een absolute meerderheid haalde. Veel mensen vergeten dat May, toen nog als minister, tegen Brexit campagne voerde. In feite is ze dus een ongekozen premier die beleid uitvoert waar ze niet voor staat. De verkiezingen zijn een kans om haar blazoen op te schonen en met een nieuw verhaal het volk achter haar te krijgen. Doet ze dat goed, dan staat ze de komende jaren enorm sterk en zullen de vergelijkingen met die andere vrouwelijke premier alleen maar toenemen.

En nu?
In de hoofdkantoren van de partijbureaus is het nu alarmfase 1. Alle verloven worden in getrokken. Binnen 8 weken moet er een kieslijst, een verkiezingsprogramma en een campagne op touw gezet worden. Die zal vanaf morgen in alle hevigheid losbarsten in de wetenschap dat May nu al 3-0 voor staat.