Dieptepunt voor US2016 in tweede debat

Wie dacht dat de campagnes van 2016 het hoogtepunt van ‘bizar’ wel hadden bereikt, kwam vandaag voor een verrassing te staan. In een presidentsverkiezing die de verantwoordelijken voor het script van House of Cards op kinderboekenschrijvers doet lijken, móést Donald Trump vannacht scoren. Na een slecht eerste debat, dalende peilingen en de controverse rond uitgelekte opnames van hem uit 2005 – waarin hij stelt weg te kunnen komen met seksueel misbruik omdat hij een ster is – werd vannacht een ‘alles of niets’ poging voor de republikeinse vastgoedmagnaat om het tij te keren. Hoewel hij in die opzet niet lijkt te zijn geslaagd, heeft ook Clinton zichzelf geen dienst bewezen in het tweede debat.

Persconferentie

tweede-debatNog voor het debat begon, werd duidelijk dat Donald Trump met een wanhoopspoging zou komen om de aandacht af te leiden van zijn controversiële uitspraken uit 2005. Zo’n anderhalf uur voor het debat begon, belegde Trump een korte persconferentie met drie vrouwen die Bill Clinton in het verleden van seksueel misbruik hebben beschuldigd en één vrouw die stelt verkracht te zijn door een man die Hillary Clinton als advocate succesvol verdedigde in een rechtszaak. De boodschap was duidelijk: Trump mag dan problematische dingen hebben gezegd, Bill en Hillary Clinton hebben een nog veel problematischer verleden als het gaat om seksueel gedrag. Daarbij probeerde Trump niet alleen Bill Clinton aan te vallen, maar bewust ook Hillary die haar man de hand boven het hoofd zou hebben gehouden, ten koste van de vrouwen die Trump tijdens de persconferentie opvoerde. Het was een strategie die Frank Underwood in House of Cards niet zou hebben misstaan, maar die een nieuw dieptepunt betekende in werkelijkheid van 2016.

De persconferentie zelf kreeg niet bijster veel aandacht, maar zette wel de toon voor de rest van de avond. In het Town Hall debat, dat qua opzet normaal gesproken zou moeten gaan over interactie met kiezers en het beantwoorden van vragen uit het publiek, kregen de beide kandidaten het regelmatig met elkaar aan de stok. Geen warme momenten van presidentskandidaten die oprecht luisterden naar de zorgen van de aanwezigen en uitlegden hoe ze maatschappelijke problemen gaan oplossen, maar een aaneenschakeling van stekelige opmerkingen en interrupties. Beiden lieten eigenlijk geen kans onbenut om elkaar aan te vallen of elkaar te onderbreken om zichzelf te verdedigen. Alleen de door Trump nogmaals herhaalde aanval dat Bill en Hillary Clinton pas echt seksueel ongepast gedrag verweten kan worden, liet Hillary kalm van zich af glijden. Verder leidden alle confrontaties tussen de kandidaten tot geïrriteerde interacties die het aanzien van de politiek geen goed gedaan zullen hebben. Ze waren meer met elkaar bezig, dan met de kiezers in het publiek of de toekomst van Amerika.

Strategie

De strategie van Trump was geen onlogische gezien de positie waarin zijn campagne zich bevindt. In het eerste debat probeerde hij presidentieel te klinken en veegde Clinton de vloer met hem aan. Afkoersend op een nederlaag moest hij nu iets anders proberen en wanneer Trump frontaal in de aanval mag, voelt hij zich als een vis in het water. Die frontale aanval bereikte een nieuw hoogtepunt – of moreel dieptepunt – toen hij stelde dat Clinton onder zijn presidentschap in de gevangenis zou belanden vanwege haar email server. Voor de democrate lag een andere strategie echter voor de hand. Dit tweede debat bood haar de kans om een duidelijk onderscheid te maken tussen haarzelf en Trump als het gaat om karakter en stijl. Trump als de kandidaat van de controversiële uitspraken en persoonlijke aanvallen, Clinton als de betrokken bestuurder met concrete oplossingen voor echte problemen. Door mee te gaan in de harde aanvallen van Trump slaagde ze daar niet in. Wie had gehoopt dat het vertrouwen in de politiek enigszins hersteld kon worden, kwam van een koude kermis thuis. Andermaal werd duidelijk waarom Trump en Clinton de twee minst populaire presidentskandidaten zijn uit de moderne geschiedenis. Clinton liet zich meermaals uit de tent lokken en oogde bij tijd en wijlen oprecht geïrriteerd. Hoewel die irritatie op zich begrijpelijk is, zal ze daarmee weinig twijfelende kiezers over de streep hebben getrokken.

In tegenstelling tot het eerste debat, kende dit tweede debat geen duidelijke winnaar. Trump en Clinton slaagden er beiden af en toe in om een rake klap te laten landen, maar worstelden ook beiden regelmatig met de aanvallen van de ander. De verwachtingen voor Trump waren aanzienlijk lager gespannen dan voor Clinton dankzij zijn slechte optreden in het eerste debat en hij was duidelijk beter voorbereid dan een kleine twee weken geleden. Daarom zal de republikein vermoedelijk als morele winnaar van dit debat worden uitgeroepen door de collectieve media. Het is echter zeer de vraag of hij vannacht iets gedaan heeft om de twijfels weg te nemen bij de miljoenen Amerikanen die hun bedenkingen hebben bij de mentale zelfbeheersing van Trump. Het valt daarom te bezien of hij de trend in zijn slechte peilingen vannacht heeft weten te keren. Geen duidelijke winnaar dus, maar wel een duidelijke verliezer: elke nog twijfelende kiezer die de hoop had vandaag een keuze te kunnen maken. De verkiezingen van 2016 lijken een nieuw dieptepunt te hebben bereikt.

Bestel hier het boek ‘Gevecht om Amerika‘ van Adriaan Andringa en Daniël Schut.