Donald Trump wordt president

De extreemlinkse Jeremy Corbyn wordt niet de leider van de Labourpartij, toch? En de brave Britten stemmen natuurlijk nooit om de EU te verlaten met alle economische gevolgen van dien, toch? En die gekke Trump is uiteraard volstrekt kansloos om de Republikeinse kandidaat te worden voor het Amerikaanse presidentschap, laat staan dat hij kans maakt om het dan ook echt te worden. Toch? Tja, 2016 staat bol van de verrassingen. En het houdt niet op. In november zullen voor de zoveelste keer dit jaar analisten, journalisten en pollsters perplex staan. Want de opvolger van Barack Obama als 45e president van de VS wordt Donald J Trump.

Hoe kan dat in godsnaam? Dat heeft natuurlijk een veelvoud aan redenen. Dit zijn de drie belangrijkste.

1. Het establishment is de macht kwijt 

gevechtomamerikaPolitical Minds was een van de enige websites die Brexit voorspelde. Belangrijkste oorzaak: het establishment is de macht kwijt. Onze analyse van 6 juni over het naderende Brexit past naadloos in een verklaring voor de opkomst van Trump. Ik citeer: macht versnippert van traditionele conglomeraten als politieke partijen of multinationals naar een onduidelijke mengelmoes van informele maatschappelijke verbanden. Dit proces is het gevolg van verschillende ontwikkelingen als de opkomst van internet en globalisering. Het voedt de onzekerheid bij het electoraat, dat in steeds extremere oplossingen houvast probeert te vinden. Het gevolg is voor de zittende politieke macht angstaanjagend, omdat ze niet langer de uitkomst van verkiezingen naar hun hand kunnen zetten. Het gevolg is dat radicalen als Donald Trump en Jeremy Corbyn geen vermakelijke sideshows meer zijn, maar de kandidaten die er met een meerderheid vandoor gaan.

2. De peilingen kloppen niet

24588265245_b90a5a7658_bWellicht dat je denkt: allemaal leuk en aardig, maar de peilingen zeggen dat die boze menigte inderdaad groot is, maar niet groot genoeg voor een meerderheid. Adriaan zal zijn betoog ongetwijfeld baseren op een doorwrochte analyse van de cijfers van super-pollsters als Nate Silver van 538, die haarfijn zullen uitleggen dat het 95% zeker is dat Hillary in Swing State X meer dan 52% van de stemmen gaat halen. Maar ook deze pollsters zijn onderdeel van het establishment dat op een achterhaalde manier de politiek beschouwen. De modellen van Nate Silver & co zijn gebaseerd op allerlei aannames die niet vanzelfsprekend kloppen. Het zijn modellen, waarin de kandidaat die het meest in het midden van het politieke spectrum zit de meeste kans maakt, terwijl de kiezers naar de uitersten trekken. Modellen, waarin de mate van organisatie en ‘ground game’ wordt overschat en de impact van een tweet onderschat. Maar ook modellen waarin ervan uit wordt gegaan dat de mensen die de telefoon opnemen representatief zijn voor de gemiddelde kiezer, terwijl juist de mensen die de haak erop gooien uit afgunst voor alles wat riekt naar ‘establishment’ (zoals pollsters) massaal gaan stemmen op Trump. Al met al blijken peilingen steeds slechtere voorspellers van wat er daadwerkelijk gaat gebeuren achter de gordijntjes in het stemhokje.

3. Hillary is geen Obama

De laatste belangrijkste reden dat Trump gaat winnen heeft te maken met de oppositie. Als dominante testosteronmacho heeft hij het getroffen met zijn tegenstander. Een vrouw met vermeende gezondheidsklachten, die ook nog eens bij haar man is gebleven toen hij haar bedroog vormt het gedroomde angstbeeld voor de conservatieve achterban van Trump, die in het idee dat vrouwen nu zelfs president kunnen worden het zoveelste bewijs zien dat de wereld onherkenbaar is geworden van de tijd dat ‘America’ nog ‘great’ was.

63e728454305e0bd296d183d3181f2abBovendien gelden, zoals de New York Times zo mooi verwoordt, voor Clinton andere regels dan voor Trump. Trump heeft een vorm van anti-establishment retoriek ontwikkeld, waarin de waarheid ondergeschikt is aan het gevoel dat hij met zijn boude uitspraken opwekt. Simpel gezegd: Hillary heeft gelijk, maar Trump krijgt gelijk. Dat geeft Trump ten opzichte van Clinton een uitzonderlijk sterke positie. Zolang hij electoraal immuum is voor het verdraaien van de waarheid en Clinton niet, verliest zij alle ‘welles, nietes’-debatten en moet ze met andere wapens komen om hem te bestrijden. Bijvoorbeeld door met hetzelfde Trumpiaanse charisma een boodschap van hoop uit te spreken, van vooruitgang en van verandering. Maar dat is precies wat Clinton niet lukt, net als in 2008 toen Obama er met de nominatie vandoor ging. En dat manco, het niet-zijn van haar illustere voorganger, wordt haar in november fataal.

Lees hier ook de analyse van Adriaan Andringa waarom Clinton de verkiezingen gaat winnen.

Foto CC: Gage Skidmore