Le président est mort, vive le roi!

 

Drapeau-royal-Francais

“Een koning?!” Wanneer je een Fransman vertelt dat Nederland een monarchie is, zal hij je meesmuilend aankijken. Fransen klagen veel en graag over politiek, maar zijn het erover eens dat de republiek de beste staatsvorm is en delen de republikeinse waarden. Er is een vergrootglas voor nodig om nog monarchisten in het land van De Gaulle te vinden. Kan anno 2016 nog een koning op de Franse troon komen? In theorie: ja. Mocht in de aanloop van de presidentverkiezingen 2017 onverhoopt nog de brui worden gegeven aan de republiek, dan valt er zelfs uit drie smaken te kiezen.

The real thing: les Bourbons
De eerste troonpretendent is de 42-jarige Louis Alphonse de Bourbon, oftewel Louis XX. Louis is in Madrid geboren, woont in Caracas en werkt bij een bank. Sinds vorig jaar juni heeft deze hertog van Anjou zijn erfopvolging veilig gesteld met de geboorte van de toekomstige Louis XXI en zijn tweelingbroer Alphonse. De Bourbons behoren tot de stroming van de zogenoemde legitimisten.

Louis_XX

   Prins Louis Alphonse de Bourbon

Even het filmpje terugspoelen naar het jaar 1700 : Frankrijk wordt geregeerd door niemand minder dan de Zonnekoning zelf, Louis XIV. In Spanje overlijdt dan de kinderloze Habsburger Carlos II. Aangezien de Franse koninklijke familie nogal wat Habsburgse dames in de gelederen heeft, meent Louis XIV dat één van zijn kleinzonen aanspraak maakt op de Spaanse troon: het is een eerdere hertog van Anjou, Philippe. De rest van Europa schrikt zich dood bij die gedachte. Dat betekent namelijk dat Louis XIV, die toch al veel slechte pers heeft door vele nutteloze oorlogen, indirect de twee machtigste landen van Europa bestiert! Europa stort zich in de Spaanse successieoorlog, die in 1713 wordt beslecht met de vrede van Utrecht. Philippe V mag koning van Spanje blijven, maar ziet af van zijn rechten op de Franse troon. De huidige legitimisten zijn echter nu van mening dat deze afspraak ongeldig is en dat rechtstreekse afstammelingen van Philippe V van Spanje wel degelijk de Franse troon mogen innemen.

Louis XIV wordt zelf opgevolgd door Louis XV en Louis XVI. Als deze laatste onthoofd wordt, hebben zijn twee jongere broers allang met gierende banden Frankrijk verlaten. Na een kortstondige republiek en het keizerrijk van Napoleon I, komen zij na de slag van Waterloo wonderwel nog op de troon. Eerst de liberale Louis XVIII, bijgenaamd le roi fauteuil, omdat hij zo dik is dat hij amper nog kan staan. In 1824 volgt zijn broer, Charles X, hem op. Charles heeft niet zo veel van de Franse revolutie begrepen en zijn aartsconservatieve bewind leidt in 1830 tot een nieuwe revolutie. Diens kleinzoon Henri zit daarna nog welgeteld zeven dagen op de troon. Als deze in 1883 kinderloos sterft, is de mannelijke lijn daarmee uitgestorven. De legitimisten zoeken in de mannelijke lijn naar een andere afstammeling van Louis XIV en komen uit bij de Spaanse Bourbons. Want één ding waar Franse monarchisten het al eeuwenlang wél roerend over eens zijn: een vrouw op de troon is uit den boze.

Second best : de Franse Van Vollenhovens
De tweede Franse kroonprins is prins Henri, graaf van Parijs en hertog van Frankrijk. Hij stamt af van Louis XIII, die twee zonen had: Louis XIV en Philippe d’Orléans. Via die laatste lijn hebben de Franse koningen steeds neven van het huis Orléans, die na de Bourbons de eerst aangewezenen zijn voor de troonopvolging: vergelijk het een beetje met de positie van de Van Vollenhoven-clan in onze koninklijke familie tot 2013. Vermeldenswaardige figuren zijn Philippe II d’Orléans, die na de dood van Lodewijk XIV als regent in zeven jaar Frankrijk uit het economische slop wist te trekken en burgerkoning Louis-Philippe, laatste koning der Fransen van 1830 tot 1848. De Orléans familie heeft vanouds de naam wat luchtiger in het leven te staan met allerlei liberale en soms zelfs libertijnse opvattingen. Dat is niet af te leiden uit de politieke ideeën van Henri, die vooral gaan over onze decadente maatschappij, het ijdele materialisme en onze voorliefde voor het vluchtige aan de kaak stelt. Er bestaat sinds de Franse revolutie de nodige animositeit met de concurrerende Bourbons, omdat een Orléans destijds weigerde zijn neef Louis XVI van de guillotine te redden. De stem van deze Philippe d’Égalité maakte precies de benodigde meerderheid in het parlement voor de dood van Louis XVI. Dit wordt de familie Orléans tot op de dag van vandaag nog nagedragen.

Henri_d'Orléans,_comte_de_Paris,_à_Poissy,_le_27_avril_2014.

Prins Henri d’Orléans

Prins Henri is al 83 jaar en wordt geconfronteerd met een gecompliceerde opvolging. Zijn oudste zoon, François d’Orléans, de graaf van Clermont, is zwaar verstandelijk gehandicapt. Henri vindt dit echter geen reden om François zijn rechten te ontnemen. De tweede zoon, Jean d’Orléans (http://princejeandefrance.fr/), hertog van de Vendôme en van beroep consultant, is in 2013 tot regent van François benoemd. Na de dood van Henri wordt François d’Orléans bijgestaan door een speciale Raad die Jean samenstelt. Vervolgens wordt bij het overlijden van François eerst Jean en vervolgens zijn oudste zoon Gaston kroonprins. De familie heeft zo’n 15 mannelijke opvolgers, dus met de opvolging zit het wel snor. Overigens hebben al deze welluidende adellijke titels geen enkele juridische betekenis voor de wetten van de Republiek.

Last but not least: de Bonapartes
Een buitencategorie is de familie van één van de grootste historische figuren ooit, Napoléon Bonaparte. Uiteraard halen echte monarchisten hun neus op voor deze sloebers, die geen blauw bloed hebben. Napoléon I had één zoon, die op zijn 17e al aan tuberculose overlijdt en nooit aan de macht komt. Van 1852 tot 1871 wordt Frankrijk nog wel geregeerd door neef Napoléon III, die met baron Haussmann Parijs een totaal ander aangezicht gaf. De troonpretendent nu heet Jean-Christophe Napoléon, Napoléon VII voor intimi. Hij is een directe afstammeling van Jérôme, één van de vier broers van Napoléon I.

Prince_Napoléon

Prins Jean-Christophe Bonaparte 

Opa Louis-Jérôme benoemt hem in 1997 in zijn testament tot opvolger omdat vader Charles gescheiden is en als overtuigd republikein wethouder in Ajaccio is geweest. Onverteerbaar vindt Louis-Jérôme, waardoor de nu 29-jarige Jean-Christophe de fakkel overneemt. Charles laat het daarbij niet zitten en vecht dit testament nog steeds aan. Jean-Christophe woont in Londen, werkt voor een investeringsfonds en is zelden in Frankrijk. Het is niet bekend welke ideeën hij erop na houdt. Hij duikt slechts één keer per jaar op als op 5 mei de dood van Napoléon I wordt herdacht op les Invalides. Jean-Christophe is trouwens gewoon terug te vinden op LinkedIn.

Wie van de drie?
Wat het meest intrigerend is aan deze drie heren, is of zij serieus menen ooit een kans te maken koning of zelfs keizer van Frankrijk te worden. Louis XX zegt in 2015 tegen Paris Match dat hij de troon niet zal opeisen maar alleen bestijgt indien de bevolking een dringend beroep op hem doet. Hij stelt zich dan een monarchie voor naar Spaans voorbeeld met een ceremoniële vorst die morele autoriteit heeft en de eenheid van het land garandeert. Overigens heeft Louis bijna nooit in Frankrijk gewoond en spreekt Frans met een bijna onverstaanbaar Spaans accent. Prins Henri wordt meer gezien als de echte troonpretendent, al is het maar omdat hij wel in Frankrijk woont en daardoor zichtbaarder is, ook in de media. Henri betwist de claim van de Bourbons omdat Philippe V daar destijds afstand van heeft gedaan: voor hem is Louis XX een ordinair lid van de Spaanse Bourbons. Henri is er echter niet in geslaagd om bij de rechter zijn familienaam Orléans in te ruilen voor de naam Bourbon. De ambities van Jean-Christophe lijken het meest bescheiden, waar een terugkeer naar een keizerrijk in deze tijdsgeest volstrekt utopisch is. De Bonaparte beweging houdt zich liever bezig met het verheerlijken van het erfgoed van de grote Napoléon.

In een laatste grote peiling uit 2007 geeft 80% van de Fransen aan niks voor een monarchie te voelen. De beperkte aanhang zit met name in de ultrakatholieke hoek, wat wellicht ook de stellingname van zowel Alphonse Louis de Bourbon als Jean d’Orléans tegen het homohuwelijk verklaart in 2013. Weliswaar zijn er in Frankrijk bij tijd en wijle warme gevoelens voor royalty elders zoals voor het kroost van William en Kate of bij het huwelijk van Albert van Monaco en zijn Charlène, maar sociologen zijn er dan als de kippen bij om uit te leggen dat dit slechts gaat om de fascinatie voor de jetset of behoefte aan een bindend figuur. Dat laatste ontbreekt in de sterk gepolariseerde Franse politiek. Deze gevoelens leiden echter niet tot de daadwerkelijke wens voor een koningshuis. De koning zou slechts een ceremoniële rol krijgen, terwijl de Vijfde Republiek juist een rechtstreeks gekozen president met veel bevoegdheden aan het roer heeft, die daarmee directief het grote land leidt.

Het is onvoorstelbaar dat een sterk gedemocratiseerde samenleving als Frankrijk overgaat op erfopvolging. Het land dat door de Franse revolutie de grondbeginselen van de moderne democratie heeft vormgegeven in een republiek, zal dit nooit loslaten. Louis Alphonse, Henri en Jean-Christophe houden het indrukwekkende historische erfgoed van Frankrijk staande, maar daar zal het verder ook bij blijven: gewoon weer presidentsverkiezingen volgend jaar dus.