#Brexit Referendum stelt Brit voor onmogelijke keuze

De eindsprint is ingezet. Overmorgen wordt het pleit beslecht en weten we of het VK lid blijft van de Europese Unie. De kampen spelen hun laatste troeven uit: David Beckham sprak zich uit voor Remain, James Dyson (van de handdrogers) voor Leave. Volgens de experts zweven er nog een boel kiezers, een groep die groter is dan het verschil tussen de kampen in de peilingen. Dat is ook niet zo verwonderlijk, want de peilingen geven aan dat het onvoorstelbaar spannend is. Maar er is nog een reden dat zoveel kiezers zweven: de vraag die voorligt is vrijwel onmogelijk met een simpel ja of nee te beantwoorden.

David Beckham wil in de EU blijven
David Beckham wil in de EU blijven

Dat zit zo: wat je ook kiest, tot op zekere hoogte zal het voor iedere kiezer met een consistent wereldbeeld per definitie een keuze worden voor ‘the lesser of two evils’. Het referendum probeert een enorm complex vraagstuk in een binaire keuze te proppen en dat gaat ten koste van de nuance, die voor vrijwel iedere Brit tot op zekere hoogte onderdeel uitmaakt van hun gedachten over de EU.

Ben je links? Kies dan Remain, voor het behoud van de rechten van arbeiders en mensenrechten. Voor een humaan immigratiebeleid, voor banen, voor internationale solidariteit. Voor een morele overwinning van Labour over de Conservatieven. Maar realiseer je dat je dan ook kiest ook voor TTIP, voor David Cameron, voor globalisering en de neo-liberale agenda van organisaties als IMF en de ECB.

Of kies Leave, voor meer democratie, voor een einde aan de Europese bezuinigingszucht die zorgt voor eindeloze recessies en werkeloosheid in Europa. Voor een einde aan de decadentie van de EU en het old boys’ network. Voor een einde aan agrarische subsidies, die slecht zijn voor milieu en de derde wereld. Maar realiseer je dat je dan ook kiest voor het xenofobe populisme van Nigel Farage, voor een einde aan een humaan immigratiebeleid. Voor een Boris Johnson als nieuw premier en een gevoelige nederlaag voor Labour. Voor Trump en Putin.

epa04978227 British Prime Minister David Cameron (L) is welcomed by European Commission President Jean Claude Juncker (R) prior to a meeting ahead of the EU Summit in Brussels, Belgium, 15 October 2015. EU Heads of State or Government will focus on migration. The completion of the Economic and Monetary Union and the state of play on the British referendum are also topics to be discussed.  EPA/OLIVIER HOSLET
Cameron benadrukt dat Brexit leidt tot een nieuwe recessie EPA/OLIVIER HOSLET

Ben je daarentegen rechts? Kies dan Remain, voor het behoud van de vrije markt in Europa, voor TTIP, voor meer kansen voor ondernemers en de City als financier van heel Europa. Voor een machtsblok tegen China en de VS. Voor een hervormde EU met een Angelsaksische agenda en een dominant VK. Maar realiseer je dat je dan ook kiest voor een compromis-gedreven unie met landen als Frankrijk en Duitsland, voor meer bureaucratie en regels voor bedrijven.

Of kies Leave, voor meer controle over de grenzen, het herstel van de soevereiniteit van het VK, voor gecontroleerde immigratie. Voor minder vermoeiende inmenging van Brussel, minder geld naar Griekenland. Voor unilaterale vrijhandelsverdragen, voor een einde aan de gematigde politiek van Cameron en Osborne. Maar realiseer je dat je dan ook kiest voor een recessie, een mogelijke beurskrach en de devaluatie van een Brits paspoort.

Neverendum

Waar deze verwarring bestaat, proberen de campagnes op steeds populistischere manieren de keuze te versimpelen tot een beeld waarin deze nuanceringen geen plek hebben. Leave heeft het vrijwel alleen maar over immigratie. Kies Leave of er volgt een tsunami van immigranten. En die lijken niet op ons, het zijn Turken en Syriërs, die banen inpikken en ziekenhuizenbedden opvullen. Remain versimpelt de verkiezing tot een keuze voor of tegen een ellendige recessie. Die boodschap lijkt vooralsnog niet effectief, maar men hoopt dat eindeloze herhaling toch het gewenste effect heeft.

Nigel Farage (Leave) met een zeer controversiële campagneposter.
Nigel Farage (Leave) met een zeer controversiële campagneposter.

Vrijdag zullen we het zien welke boodschap het meest effectief bleek. Maar ongeacht de uitslag zal de neteligheid van deze kwestie ervoor zorgen dat de discussie over het lidmaatschap van de EU niet van tafel is. De uitslag zal marginaal zijn en de verliezer zal niet opgeven. Ze zullen nieuwe argumenten uitproberen om de verwarde kiezer alsnog voor zich te winnen. Het hek is van de dam. Donderdag is het begin van een neverendum.