Bepaalt dode kat wie burgemeester van Londen wordt?

Morgen gaan Londenaren naar de stembus om een opvolger te kiezen van Boris Johnson, die na 8 jaar als machtigste man in de Britse hoofdstad zijn vizier op iets nog groters heeft gericht. Twee zeer respectabele politici meldden zich voor het ambt. Met achter de schermen een man die met dode kat- en hondenfluittactieken ervoor zorgde dat zij elkaar niet op huisvesting, transport of economie bestreden, maar op iets heel anders: de religie van een van de kandidaten.

Er doen in het totaal 12 kandidaten mee aan de verkiezing, maar zoals altijd gaat het tussen Labour en de Conservatieven. Alhoewel, sinds een jaar lijkt niets meer onmogelijk in het VK. Eerst werd Jeremy Corbyn gekozen als Labourleider, terwijl bookmakers hem minder dan 1% kans gaven. En maandag werd het nietige Leicester City kampioen van de Premier League. Gokkers die dit mirakel aan zagen komen hadden maar liefst 5000 keer hun inzet kunnen winnen. Je zou dus bijna denken dat de Greens, de Liberal Democrats of zelfs de One Love partij, die onder andere wil dat Londen Ikea-wolkenkrabbers gaat bouwen, er met het burgemeesterschap vandoor gaat. Terug in de echte wereld gaat het echter tussen Zac Goldsmith van de Conservatieven en Sadiq Khan van Labour. Met Goldsmith en Khan lijkt Londen voor het eerst een burgemeester te krijgen met een persoonlijkheid en ego van aardse omvang.

30 Apr 2012, London, England, UK --- April 30, 2012 - London, United Kingdom - London Mayor Boris Johnson and Ken Livingstone at the Times Cycling Hustings in Central London, Monday April 30, 2012. (Credit Image: © Andrew Parsons/i-Images) --- Image by © Andrew Parsons/ZUMA Press/Corbis
Livingstone en Johnson (Image by © Andrew Parsons/ZUMA Press/Corbis)

Huidige burgemeester Johnson is immers niet zo vies van een relletje om de aandacht op zich te vestigen. George W. Bush beschreef hij ooit als een “cross-eyed Texan warmonger, unelected, inarticulate, who epitomises the arrogance of American foreign policy”, hij riep mensen op op zijn Conservatieve partij te stemmen omdat hun vrouwen grotere borsten zouden krijgen en recent beschreef hij Barack Obama als ‘half-Keniaans’. Zijn aandachtsgeilheid heeft er ook toe geleid dat hij inmiddels actief strijdt voor een Brexit. Niet omdat hij echt vindt dat het VK beter verder kan buiten de EU, maar omdat dat politiek goed uitkomt. Zijn voorganger Ken Livingstone, de eerste gekozen burgemeester van Londen, kan er ook wat van. In zijn tijd als burgemeester beledigde de extreemlinkse oud-vakbondsman zo’n beetje iedereen wel een keer. Hij is zijn streken nog niet verleerd. Hij presteerde het minder dan een week voor de verkiezing geschorst te worden door zijn partij vanwege een wel heel erg onhandige opmerking over de zionistische idealen van Hitler.

7360
Goldsmith en Khan (Getty Images)

Na 8 jaar Livingstone en 8 jaar Johnson is Londen dus wel toe aan een beetje ‘common sense’. Step forward Zac Goldsmith en Sadiq Khan. Goldsmith is, zoals bijna iedereen die iets betekent in de Conservatieve partij, een oud school- en studiegenootje van David Cameron. Alsof dit niet elitair genoeg is, trouwde hij een Rothschild. Maar waar je nu misschien een beeld hebt van een baron met een monocle, is Zac in zijn doen en laten juist benaderbaar en in zijn politiek erg groen. Zo is hij pal tegen een nieuwe landingsbaan op Heathrow en wil hij drastische maatregelen nemen om autoverkeer terug te dringen in Londen. Zijn tegenstrever Sadiq Khan is een hardwerkende zoon van een buschauffeur, die als mensenrechtenadvocaat de politiek in rolde en inmiddels al 11 jaar namens de arme wijk Tooting in het Britse Parlement zit. Khan is een pragmatische sociaal-democraat, die zich hard maakt voor binnenstedelijke problematiek en mensenrechten. Degelijke lui dus.

Dode kat en hondenfluitje

Khan is trouwens ook moslim, zoals ongeveer 12% van Londen dat ook is. Dat heeft echter nauwelijks invloed op hoe hij politiek bedrijft. Sterker nog, hij verzet zich actief tegen een uitzonderingspositie voor moslims en stemde ook voor het homohuwelijk. Natuurlijk, hij ontmoet wel eens een imam, maar dat doet ieder goed Parlementslid in Londen, die een beetje binding wil houden met de wijk. Lange tijd was zijn religie dan ook geen factor in de verkiezingscampagne. Het ging vooral over de dingen waar de burgemeester over gaat: huisvesting (sociaal of koop?), luchtkwaliteit (vieze auto’s verbieden?) en veiligheid (meer blauw op straat?). Tot op 1 maart, toen de minister van defensie Michael Fallon en partijgenoot van Goldsmith, opeens riep dat Khan een ‘Labour schoothondje was met nauwe banden met (moslim-)extremisten’. Dit was geen toeval. Fallon had eerder iets soortgelijks geflikt bij Ed Miliband, die hij er valselijk van betichtte afspraken met de SNP te hebben over te vormen coalitie.

Lynton_Crosby_Political_Strategist
Lynton Crosby

Deze strategie, uit het niets een ‘dode kat’ op tafel gooien, komt uit de koker van Lynton Crosby, de Australische electorale goeroe, die de Conservatieven adviseert. De toon was meteen gezet en het ging over niets anders meer. Goldsmith, tot dan toe uiterst beschaafd in het debat, deed mee en zelfs premier Cameron gooide olie op het vuur door ten overstaande van het gehele parlement te beweren dat Khan banden heeft met iemand die IS steunt. Dat de persoon in kwestie, Suliman Gani, met wie Khan inderdaad wel eens thee had gedronken, een onschuldige aanhanger van de Conservatieven bleek te zijn deed er niet toe; het frame was gezet. Maar Crosby was nog niet klaar. Deel twee van zijn strategie, de hondenfluit, is erop gericht om een emotie aan te wakkeren bij een deel van het electoraat, zonder dat de rest van het electoraat het door heeft en zich er tegen verzet. Dit deed Crosby door op allerlei manier te suggereren dat met Khan Londen onveiliger wordt omdat onder zijn bewind extremisme welig zou tieren. De meest bizarre vorm die deze strategie aannam was een filmpje gericht op specifieke etnische groepen met een historische spanning met moslims. Zijn officiële campagneboodschappen over huisvesting en schone lucht komen zeker terug, maar de kern is onmiskenbaar: op Zac kun je vertrouwen, met Khan krijg je een moslim en het is maar de vraag of die voor jouw (etnische) belang opkomt.

Gaat het werken?

De dode kat en de hondenfluit hebben hoe je het ook wendt of keert de campagne op zijn kop gezet. De kranten staan er vol mee. De rechtse pers doet gezellig mee en de linkse pers reageert daar weer uiterst verontwaardigd op. Er is een gerede kans dat met zijn strategie Crosby de etnische spanningen in Londen heeft vergroot en wordt de gezaaide angst doorslaggevend. Toch lijkt de strategie van Crosby deze keer niet te werken en lijkt een meerderheid van de Londenaren te gaan kiezen voor Khan. Wellicht komt dat omdat een andere goude regel van campagne voeren deze keer niet opgaat: zorg dat je kandidaat je boodschap belichaamt. Goldsmith is van alles, maar een islamofoob is hij niet. Daarom komt Crosby’s boodschap uit zijn mond minder goed over. Althans, dat zeggen de bookmakers, die een overwinning voor Khan voorspellen. Of het ook echt zo is, zien we morgen. Met Corbyn als leider van Labour, Leicester City als kampioen en Donald Trump als presidentskandidaat in de VS, zal het wel de One Love Party worden.