Een kat in het nauw…maakt KMT rare sprongen in Taiwan?

KMTMet nog zes campagneweken voor de boeg, is het enige wat niet meer spannend is aan de Taiwanese verkiezingsstrijd de uitslag. Tsai Ing-wen van de DPP leidt nog altijd met een ruime marge in de peilingen. Alles duidt erop zij na de verkiezingen op 16 januari het ‘Witte Huis’ in Taipei gaat bewonen. Niet in het minst de malaise bij de huidige regeringspartij KMT. De druk van die aanstaande overwinning leidt tot unieke stappen aan de kant van de traditionele machthebbers. Een wissel van presidentskandidaten, waar Hung Hsiu-chu werd vervangen door Eric Chu, heeft niet geleid tot nieuw vertrouwen bij de Taiwanese bevolking. Zelfs een historische ontmoeting tussen de ‘heren’ Xi en Ma lijkt aan die dynamiek niets te kunnen veranderen. 

Een kat in het nauw…

Verkiezingscampagnes zijn overal in de democratische wereld politieke hogedrukpannen waarin nieuwe standpunten worden gevormd en verbindingen ontstaan. Het thema van deze verkiezingen is de onafhankelijkheid van Taiwan. Die onafhankelijkheid uit zich met name in de relatie tot China. Hoewel Hung Hsiu-chu het veld moest ruimen vanwege haar, in de ogen van de Taiwanese bevolking, extreme gedachten over eenwording met China, zorgde President Ma van diezelfde partij voor het meest bewogen moment van deze verkiezingsstrijd door in Singapore die ‘andere’ Chinese President, Xi, de hand te schudden.

De Chinese nationalisten van de KMT hebben het maar lastig met die onafhankelijke positie van Taiwan. President Ma heeft zich als President vooral ingespannen om de economische banden met China aan te halen. Die inspanningen hebben van hem een van de minst geliefde Taiwanese Presidenten ooit gemaakt. Er kwamen protesten tegen een handelsverdrag dat hij sloot met China waarin hij de belangen van Taiwan zou verkwanselen. Alsof Taiwan niet onafhankelijk van China uitgroeide tot een moderne en welvarende democratie. Dat uit zich in een steeds groter zelfbewustzijn. Neem bijvoorbeeld de Taiwanese deelneemster aan de Miss Earth verkiezing die weigerde een sjerp met daarop Chinese Taipei te dragen; op facebook is ze trots te zien met een sjerp waarop Taiwan R.O.C. (Republic of China) staat te lezen.

In dat kader kan de beslissing van President Ma en de KMT om midden in de verkiezingsstrijd de banden met China aan te halen als een risicovolle worden gezien. Of Ma kiest er halsstarrig voor om zijn positie nog één keer te gebruiken om de banden aan te halen of hij denkt dat zijn ontmoeting met Xi overkomt als een erkenning van gelijkwaardigheid door China. Afgedwongen door de KMT. Van Chinese als Taiwanese zijde was er alles aan gedaan om het beeld van gelijkwaardigheid achter te laten. Beide Presidenten ontmoetten elkaar op neutraal terrein (Singapore), spraken elkaar aan als ‘meneer’ (i.p.v. President), hadden de vlaggetjes in hun revers thuis gelaten en ze deelden de rekening. Maar die gelijkwaardigheid zal aan Chinese zijde een ander doel hebben gehad; op geen enkele wijze wil Xi thuis de indruk wekken dat Taiwan meer is dan een afvallige provincie en de afwezigheid van ceremonieel pracht en praal zal daar kunnen worden uitgelegd als uiting van de lage statuur van meneer Ma.

Als de KMT de ontmoeting had gepland als een verkiezingsstunt, dan heeft die in ieder geval geen effect gehad. In de peilingen bleef het vertrouwen in de KMT en president Ma onveranderd laag. Of de ontmoeting effect heeft gehad zal volledig afhangen van het vervolg dat deze ontmoeting krijgt onder president Tsai.

Internationale verhoudingen in beweging

Maar er was meer internationale actie die je in het kader van de verkiezingsstrijd kunt plaatsen. Niet alleen vond er een ontmoeting plaats tussen de presidenten, China en Taiwan leverden ontmaskerde spionnen uit. Een teken van wederzijdse goodwill, aldus de leiders. Interessant is misschien ook de verhouding: China liet twee spionnen gaan, terwijl Taiwan er één op het vliegtuig naar Beijing zette. Wellicht een zetje in de rug van Ma.

Terwijl aan de ene kant CCP en KMT nauwere banden aanhalen, zo haalt de DPP banden aan met Japan en de Verenigde Staten. Die Verenigde Staten vechten in de Chinese Zeeën een ideologische strijd uit met China. Taiwan vormt een onderdeel van de strijd in de Chinese Zeeen waar ook de spanning rondom de betwistte Diaoyu en Spratley eilanden oploopt. Het Amerikaanse congres keurde in het heetst van de verkiezingsstrijd en terwijl Ma de banden met China aanhaalt, nieuwe wapendeals met Taiwan goed. Handen schudden met de communistische president Xi is leuk voor de foto, maar uiteindelijk blijft Taiwan voor zijn defensie afhankelijk van de kapitalisten in Washington. Het is tegelijkertijd ook een vraag of de DPP met het aanhalen van de banden met westerse bondgenoten niet in dezelfde valkuil trapt als de KMT; wie zijn eigen onafhankelijke identiteit zoekt, wil van niemand afhankelijk zijn.

Erkenning voor de onafhankelijkheid van Taiwan kwam ook uit onverwachte (en ongewenste) hoek: Da’esh of IS toonde de Taiwanese vlag als onderdeel van de coalitie tegen de zogenaamde Islamitische Staat. Plotseling vormt Taiwan een onafhankelijk onderdeel van de internationale strijd tegen terrorisme.