Oorlog in Syrië zorgt voor oorlog binnen Labour

airstrikesGisteravond stemde het Britse Parlement na een urenlang, levendig debat met 397 stemmen voor en 223 stemmen tegen in met het bombarderen van IS in Raqqa. Premier Cameron kreeg hiermee de politieke rugdekking die hij nodig heeft om zijn beloften aan Obama en Hollande om de geavanceerde Britse luchtmacht in te zetten in een internationaal offensief waar te maken. In een land dat nog niet de directe gevolgen van IS heeft ondervonden is het besluit van het Parlement omstreden. Nergens zo erg als binnen de Labourpartij, waar een interne oorlog de kop opsteekt.

Een pacifist aan de macht

Die strijd binnen Labour heeft alles te maken met de kersverse partijleider Jeremy Corbyn. Waar Labour onder Blair en Brown met enthousiasme deelnam aan de oorlogen in Irak en Afganistan, is Corbyn een pacifist. Hij is vice-president van de Stop the War beweging, die bij iedere suggestie van Britse militaire inmenging in buitenlandse conflicten duizenden mensen op de been brengt om te protesteren. Hij laat zich ook niet beïnvloeden door de tijdsgeest: Corbyn twijfelde in de nasleep van de aanslagen in Parijs zelfs over de noodzaak van een ‘shoot to kill’ beleid om terrorisme te bestrijden. Corbyns standpunt over het al dan niet bombarderen van Raqqa was dan ook helder: hij is pertinent tegen. Hij betoogt dat bombarderen geen enkele zin heeft, omdat terroristen zich tussen burgers zullen verschuilen in scholen en ziekenhuizen. Corbyn ziet veel meer in een politieke route, bijvoorbeeld door middel van het afsnijden van de financiering van IS door de afnemers van olie vanuit IS aan te pakken.

Corbyn voelt zich gesteund vanuit de veelal nieuwe, radicale Labourleden die hem na de roemloze aftocht van Ed Miliband zo onverwacht leider van de Labourpartij maakten. Tegelijkertijd zijn veel Parlementsleden in zijn partij juist voor bombarderen en waren zij het die Cameron – die niet kon rekenen op steun van zijn hele fractie – aan een meerderheid hielpen. En dat betreft niet alleen ‘Blairite’ backbenchers, die Corbyns bloed wel kunnen drinken, maar ook leden van zijn ‘shadow cabinet’, zijn absolute inner circle. Zelfs schaduwminister voor buitenlandse zaken, Hillary Benn, komt er openlijk voor uit dat hij de bombardementen steunt. Dit is ongehoord in een partij die in het verleden te boek stond als een geöliede machine die met vereende stem haar ideeën uitdroeg.

Corbyn bij een anti-oorlog betoging
Corbyn bij een anti-oorlog betoging

Bijkomend probleem voor Corbyn is dat hij de verdenking van hypocrisie op zich had geladen als hij zijn partijgenoten had ge’whipped‘ om tegen de bombardementen te stemmen. Corbyn was zelf decennialang als backbencher volledig ongevoelig voor de orders van de partijtop. Hij koos vrijwel altijd voor zijn eigen principes en rebelleerde daarom gedurende de dagen van Blair en Brown regelmatig door tegen de regering in te stemmen. De Conservatieven voelden dit fijnloos aan en blufden door te zeggen dat als Corbyn zijn partijgenoten hun stemgedrag zou voorschrijven de hele stemming (en daarmee het bombardement) niet door zou gaan. Hiermee boden ze hem op het oog een enorme machtspositie, in de wetenschap dat als hij er gebruik van had gemaakt ze hem voor eeuwig kunnen uitmaken voor degenen die de strijd tegen het terrorisme blokkeerde. Corbyn koos er daarom wijselijk voor om niet op het valse offer van Cameron in te gaan en er een vrije kwestie van te maken. Met andere woorden: leden mochten zonder consequentie op basis van hun eigen overwegingen stemmen.

Intimidatie door partijgenoten

Toch is hierdoor de storm binnen Labour geenszins gaan liggen. Sterker nog, de kwestie rondom Syrië heeft de al bestaande kampenstrijd verder gevoed, en de tegenstellingen hebben in sommige gevallen beangstigende proporties aangenomen. Dat komt grotendeels door de zogenaamde Corbynistas, de jonge, radicale activisten die Corbyn aan de macht hebben geholpen. Zij verklaarden de afgelopen dagen openlijk de oorlog aan gematigde Labour-parlementariërs, die overwogen voor het voorstel van Cameron te stemmen. Stella Creasy, een gerespecteerde MP uit Noord-Londen werd tot op haar eigen voordeur lastig gevallen door een intimiderende meute met de boodschap dat een voor-stem zou leiden tot het einde van haar politieke carrière. Dat is geen loze dreiging: vanwege het districtenstelsel hebben lokale leden veel macht en kunnen ze in een uiterst geval zorgen dat de zittende MP niet opnieuw kandidaat wordt.

stopthewarOok werden Labour-parlementariërs door hun eigen partijgenoten bestookt met mails met foto’s van onschuldige slachtoffers van eerdere bombardementen. Corbyn veroordeelde dit gedrag slechts heel impliciet en deed een duid in het zakje door naar alle partijleden een mail te sturen met zijn standpunt en de oproep partijgenoten hierop aan te spreken. Zelfs Premier Cameron kon dit niet verkroppen en schoot dinsdagavond volledig uit zijn slof door de Corbynistas “terrorist sympathisers” te noemen. Een blunder van jewelste, maar omdat Corbyn zich niet verontschuldigde voor de indimidatie van zijn aanhangers, voelde Cameron zich ook niet geroepen om op Corbyns eis om zich te verontschuldigen voor deze uitspraak, in te gaan. Niet voor niets kregen in het eerste deel van het debat gister zowel Cameron als Corbyn de volle laag van een deel van de in het totaal 157 parlementsleden die aan het debat deelnamen. Maar tekenend was dat waar de Conservatieven er alles aan deden om hun leider uit de wind te houden, Corbyn openlijk werd aangevallen door zijn partijgenoten omdat hij zijn achterban niet in de hand houdt.

Corbyn lijkt daarmee in een steeds moeilijker pakket te komen. Hij is gekozen door gewone leden vanwege zijn authenticiteit en idealen, maar het behouden van draagvlak binnen zijn eigen fractie vereist dat hij deze eigenschappen juist loslaat. Dat lijkt hij echter geenszins te willen doen, zo bleek gister opnieuw. De onenigheid binnen Labour is daarom inmiddels zo fundamenteel dat het de vraag is of de partij niet in een even zo eindeloos en onoplosbaar conflict belandt als ze met de bommen in Syrië proberen op te lossen. Er wordt al openlijk gespeculeerd over het uiteen vallen van de partij. Men vreest dat de donkere jaren ’80 terugkeren toen ook een uiterst linkse wind waaide binnen Labour, waar Thatcher dankbaar van profiteerde. Ondertussen lachen de Conservatieven in hun vuistje. Ze staan ondanks harde bezuinigingen op sociale zekerheid een bizar verhaal over Camerons escapades met varkenskoppen tijdens zijn studententijd en nu een riskant buitenlandbeleid torenhoog in de peilingen. Met dank aan de eigen doelpunten van de tegenstander.