Exit kleine hete peper

Wat begon als een unieke verkiezingsrace tussen twee vrouwelijke presidentskandidaten is sinds het partijcongres van de KMT op 17 oktober iets minder uniek. Hoewel de KMT besloot om Hung Hsiu-chu (of kleine hete peper zoals haar bijnaam luidt) aan de kant te zetten, blijft er meer dan genoeg uniek aan deze race. Hoe vaak komt het voor dat een regerende partij tijdens de race besluit een nieuwe kandidaat naar voren te schuiven? En hoe vaak zien we de democratische ineenstorting van een voorheen autoritaire regeringspartij zo open en bloot in de media? Een beeld dat de CCP in Beijing gemengde gevoelens zal bezorgen.Was de peper te heet?

De verkiezingen in Taiwan gaan over één belangrijk issue: wat is de verhouding tussen Taiwan en China? Aangezien het grootste deel van de Taiwanese bevolking de huidige complexe status quo wil behouden, moeten politici zich zeer genuanceerd uitlaten over hun visie op die verhouding in de toekomst. In het kamp van de KMT heet dat de ‘drie keer nee’ strategie: nee tegen hereniging met China, nee tegen onafhankelijkheid en nee tegen een gewapende strijd in de Straat van Taiwan.

Hung Hsiu-chu dankt haar bijnaam aan het feit dat zij nogal eens fel en impulsief kan reageren (sommigen noemen haar Taiwan’s Sarah Palin). Dat is niet handig als je het behoud van een status quo op een gevoelig onderwerp moet verdedigen. Kleine hete peper deed haar uiterste best om de indruk te laten ontstaan dat zij in de nabije toekomst mogelijkheden zag voor hereniging met China. Zo noemde zij Taiwan een ‘model’ provincie van China en hereniging onafwendbaar. Het Eén China beleid met de twee interpretaties moest wat haar betreft veranderen tot Eén China, met dezelfde interpretatie. Het werd dus “ja” tegen hereniging en nee tegen onafhankelijkheid. Een fataal recept in deze verkiezingsrace.

Demasqué van de KMT?

Tijdens het partijcongres in het weekend van 17 oktober schoof de KMT Hung aan de kant. Pas de afgelopen zomer werd zij door diezelfde partij nog op het schild gehesen als de beoogde opvolger van de huidige KMT president Ma. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? Daarvoor is het van belang je te realiseren dat de Taiwanese democratie nog niet zo heel oud is en de KMT gedurende lange tijd als autoritaire partij het land bestuurde. Zonder electorale uitdager groeide de KMT uit tot een machtspartij die belangen van verschillende facties probeerde te verenigen (denk ook aan de CCP in China). Toen de partij in 2014 een opvolger moest vinden voor de door zijn pro-China beleid weinig populaire Ma, kwamen al die facties samen niet verder dan een zeer behoudende keuze: Hung, een niet bijster populaire kandidaat die al sinds haar elfde lid is van de partij en het streven naar hereniging voorop stelt.

De vervanger van Hung als lijsttrekker is Eric Chu, burgemeester van New Taipei en partijvoorzitter van de KMT. Diezelfde Chu verzekerde de mensen in New Taipei bij zijn aantreden als burgemeester nog dat hij zijn volle termijn uit zou dienen (dat soort beloften kennen we) en weigerde bij zijn aantreden als partijvoorzitter het lijsttrekkerschap. Chu beloofde de partij als voorzitter te vernieuwen. En die vernieuwing lijkt nu hard nodig. De KMT krijgt onder hoge druk een lesje democratie: hoewel een groot deel van de Taiwanezen het duidelijk niet eens was met Hung, kan ook de manier waarop haar partij haar aan de kant heeft geschoven op weinig sympathie rekenen. Haar grootste supporters hielden een wake bij een standbeeld van Chiang Kai-shek in de hoofdstad Taipei. Maar ook politiek analisten houden er serieus rekening mee dat de KMT zijn bestaansrecht op Taiwan heeft overleefd als het vraagstuk van de hereniging is afgesloten (zie bijvoorbeeld: http://thinking-taiwan.com/the-kmt-implosion-and-historical-inevitability/).

Ondertussen in Beijing

Terwijl Xi Jinping in het Verenigd Koninkrijk bouwde aan de nieuwe internationale positie van China, vierden zijn landgenoten thuis dat Japan 70 jaar geleden zijn macht over Taiwan opgaf. In de vorige blog over Taiwan kon je lezen over de studentenprotesten naar aanleiding van nieuwe geschiedenisboeken. Die boeken gaven volgens de studenten een te negatief beeld van de Japanse overheersing: veel Taiwanezen zijn van mening dat die overheersing ten minste nog vooruitgang heeft opgeleverd. En hoewel de Taiwanezen het wel zo ongeveer eens lijken te zijn over het vraagstuk van de hereniging, lijkt het wel zeker dat de CCP ook hier anders over denkt. Een hooggeplaatste bestuurder van de CCP noemde het de “heilige missie” van het Chinese volk om ervoor te zorgen dat Taiwan voor altijd een deel van China blijft. Een verscheurde KMT die moet accepteren dat het vraagstuk van de onafhankelijk van de politieke agenda verdwijnt is voor de CCP geen prettig idee.