Papa Xi waakt over China: hoe taal de politiek bepaalt

De CCP doordringt de Chinese maatschappij met een conservatief wereldbeeld. Taal is daarbij een belangrijk instrument. Amerikaanse wetenschappers en politiek adviseurs als George Lakoff (Don’t think of an elephant, The political mind), Frank Luntz (Words that work) en Drew Westen (The political brain) toonden aan hoe taal en emotie bepalen hoe wij politiek begrijpen. In China begreep de Communistische Partij (CCP) al snel dat wie de taal beheerst het denken bepaalt: of zoals Orwell al schreef ‘if thought corrupts language, language can also corrupt thought’(George Orwell, Politics and the English Language, 1946). Lakoff beschrijft hoe de Republikeinen in de Verenigde Staten het politieke debat domineerden met hun ‘strenge vader model’. In China gebruikt President Xi die metafoor om de almacht van de Communisten te bevestigen.

Papa Xi en Mama Peng

Het afgelopen jaar zwijmelden in heel China jongens en meisjes weg bij een kazig popliedje met de titel “Papa Xi houdt van Mama Peng” (https://www.youtube.com/watch?v=M9ZkZNYHZ_k). Over smaak valt niet te twisten, over de bedoeling van het liedje des te meer. “Papa Xi” is de Chinese President Xi Jinping en “Mama Peng” is zijn vrouw Peng Liyuan, een beroemde zangeres voordat zij trouwde met de aanstaande President. In het liedje vecht Papa Xi dappere gevechten uit met ‘tijgers’ en houdt hij bovenal veel van Mama Peng. Daar zou iedere Chinese man wat van kunnen leren! “De zonen en dochters van China volgen U hand in hand voorwaarts!”

Metaforen zijn cognitieve hulpmiddelen, zo stelt Erik Ringmar van de London School of Economics and Political Science (LSE). Dankzij metaforen kunnen we de complexe wereld om ons heen begrijpelijk maken door hem te vergelijken met wat we wel goed kennen: onze eigen familie of ons eigen gezin bijvoorbeeld. In de meeste gevallen is het beeld van een gezin nogal conservatief: het bestaat uit een vader, een moeder en twee kinderen. En in China…één kind. Vader is de baas, terwijl moeder op de achtergrond gedienstig voor de kinderen zorgt.

Volgens Lakoff is dat ook precies het beeld dat conservatieve politici (in de Verenigde Staten) via metaforen op hun kiezers willen overbrengen: de staat is als een gezin en de politieke leider is als de wijze en strenge, maar rechtvaardige vader die het beste weet wat goed is voor zijn kinderen. De Republikeinen zouden hun jarenlange politieke dominantie van de Amerikaanse cultuur deels te danken hebben aan de succesvolle implementatie van dit wereldbeeld.

De Republikeinse Confucius

Hoewel er in China weinig te kiezen valt, legt ook de CCP dit beeld van de staat als gezin op aan de Chinese bevolking. Mao Zedong richtte in de jaren ’50 van de vorige eeuw de Propaganda afdeling van de CCP op. In de veronderstelling dat woorden het maatschappelijke en politieke debat bepalen, probeerde deze afdeling zelfs de Chinese taal te beïnvloeden. Niet alleen werd het Chinees “versimpeld” zodat het volk het zou kunnen begrijpen (ook de Chinese karakters werden vereenvoudigd), de CCP legde het gebruik van bepaalde woorden door media zelfs geheel aan banden. De Culturele Revolutie gaf het laatste zetje door iedere serieuze intellectuele discussie verdacht te maken. In plaats daarvan ontstond een nieuw soort taal: MaoSpeak (of New China Newspeak), een kunstmatig aandoende verzameling van propaganda uitspraken die via slogans en liederen door het land trok.

In de New York Times (27 mei 2015) beschrijft de Chinese schrijver Murong Xuecun hoe ‘decades of this party blather, with its harsh cadences and revolutionary fervor, have washed through a mighty propaganda machine straight into people’s minds and into the Chinese vernacular.” “Revolutionary language is ubiquitous among regular Chinese. We refer to sectors like industry and agriculture as ‘battle fronts’. Continuing to work while sick is likened to “the wounded not leaving the front line”. Companies talk about their marketing teams as ‘armies’ or ‘troops’, and their sales areas as ‘battle zones’”.

Ook de dominante Confucianistische ideologie draagt bij aan de kracht van de metafoor van de staat als een gezin in China. Confucius baseerde de Chinese staatsorde op deugdzaamheid van de heerser en trouw van zijn ondergeschikten. Hij stelde dat Chinese keizers alleen door voortdurend de juiste morele waarden in hun gedrag te tonen het volk kunnen leiden: leading by example. Net als bij het CDA vormen de verhoudingen binnen het gezin de hoeksteen van zijn maatschappij: respect voor je ouders is de bron van alle menselijkheid. De relatie tussen vader en zoon is als die tussen leider en volk.

De ideeën van Confucius sluiten nauw aan bij Lakoff’s beschrijving van het ‘strict father model’.

In the ‘Strict Father’ family, the father’s job is to protect and support the family. Children are to respect and obey him. […] the Strict Father is the Moral Authority, determining right from wrong, and protecting the family from a world that is chaotic and threatening. Worldly success is an indicator of sufficient moral strength; lack of success suggests lack of sufficient discipline. The undisciplined will be weak and poor, and deservedly so. […] Those who are moral should be in power.

Whorf revisited

In de jaren ’30 van de vorige eeuw stelde de Amerikaan Benjamin Lee Whorf dat de manier waarop mensen denken wordt beïnvloed door hun moedertaal (let na het lezen van deze blog op het gebruik van het woord ‘moeder’). Op basis van onderzoek onder Amerikaanse indianen concludeerde Whorf dat mensen die verschillende talen spreken nooit hetzelfde kunnen denken over hetzelfde fenomeen.

Hoewel de Chinese taal sterk verschilt van de Engelse of de Nederlandse, lijkt het gebruik van de metafoor van het gezin zowel in Oosterse als Westerse politiek sterk op elkaar. Dat woorden beïnvloeden hoe we denken leidt geen twijfel. Dat politici in China, de Verenigde Staten en Nederland weten hoe ze die woorden moeten gebruiken om hun wereldbeeld te verspreiden evenmin.

Meer lezen of kijken:

blog: http://www.politicseastasia.com/research/chinese-propaganda-campaigns/

Zie ook deze uitleg van Lakoff zelf voor VPRO Tegenlicht: https://www.youtube.com/watch?v=3pA3bGL8THI&app=desktop