Aung San Suu Kyi kan beter niet te vroeg juichen

Barack_Obama_meets_with_Aung_San_Suu_Kyi_Sept__19,_2012Overal kom je ze tegen: de posters van vader Aung San en zijn dochter Aung San Suu Kyi. De eerste is de grote bevrijdingsheld die een half jaar voor de daadwerkelijke onafhankelijkheid in 1948 werd neergeschoten en een mythische status heeft. Het drama van de democratie in Myanmar is zijn onvervulde belofte. De ander ontving de Nobelprijs in 1991 als vreedzame voorvechter van democratie in haar vaderland waar ze op dat moment onder huisarrest stond en heeft inmiddels een cultstatus die nauwelijks voor die van haar vader onderdoet.

De ‘IJzeren Orchidee’ – een bijnaam die verwijst naar haar stralende lach en onverzettelijke karakter – is inmiddels ruim twee keer zo oud als Aung San ooit geworden is. Al sinds vóór de val van de Berlijnse Muur is zij de onbetwiste aanvoerder van de oppositie als leider van de National League for Democracy (NLD). De verkiezingen van november zijn voor de 68-jarige politica waarschijnlijk de laatste kans om haar democratische strijd in haar voordeel te beslechten.

De meeste deskundigen verwachten dat zij haar grote tegenspeler – de Union Solidarity and Development Party (USDP), opgericht door het vorige regime – zal wegvagen, zolang de verkiezingen maar enigszins ‘eerlijk’ zullen verlopen. (Over die kwestie een andere keer meer.) Zoals in een eerder blog uiteengezet, is de centrale vraag tijdens deze campagne wie meer dan 50 procent van de parlementszetels achter een presidentskandidaat kan verzamelen. Iedere campaigner doet er verstandig aan om te leren van Hilbert van der Duim, maar de NLD heeft wel heel veel redenen om niet te vroeg te juichen.

Bonuszetels

Ten eerste speelt de NLD deze verkiezingen met een handicap van 166. Zonder dat er een stem is uitgebracht, bezet het leger al 166 van de 664 zetels – met dank aan artt. 109 en 141 van de Grondwet die het vorige militaire bewind schreef. Degene die op hun steun kan rekenen, begint dus met een voorsprong van 25 procent. De kans dat hun voorkeur naar een USDP-kandidaat uitgaat, is ongeveer 100 procent. Thura U Shwe Mann – de partijleider van de USDP, Speaker van het parlement en zelfverklaard presidentskandidaat in 2015 – was bijvoorbeeld de nummer 3 in rang onder het militaire regime. Zijn potentiële tegenstrevers zijn U Thein Sein – de huidige president en als premier de numero 4 onder dat regime – en U Min Aung Hlaing de huidige opperbevelhebber van het leger. De NLD moet dus meer dan twee-derde van de rest van de zetels winnen, terwijl de USDP aan de helft daarvan genoeg heeft.

In het verleden behaalde successen zijn geen garantie voor de toekomst. 2015 is geen 1990, toen de NLD 392 van de 485 zetels won. De achtergrond van die verkiezingen, waarvan de uitslag nooit werkelijkheid is geworden, was bijna 30 jaar militair schrikbewind met dalende levensstandaarden en een enorme volksopstand in 1988. Sinds 2010 zijn de burgerlijke vrijheid en economie in Myanmar fors gegroeid – ondanks alle terechte kritiek op het democratisch gehalte: studenten, journalisten, cafébazen en anderen worden nog steeds opgesloten voor hun mening zonder noemenswaardige kans op een eerlijk proces. In een recent opinieonderzoek vond 62 procent van de bevolking dan ook dat ‘things in Myanmar in the right direction’ gingen.

Incumbent’s advantage

2015 is ook geen 2012, toen de NLD 41 van de 43 zetels in de Pyidaungsu Hluttaw (Parlement van de Unie) won in een tussentijdse verkiezing om opengevallen zetels te vullen. Behalve het feit dat die districten – vrijwel allemaal buiten de ‘etnische staten’ en veel in stedelijke gebieden -niet representatief zijn voor de rest van het land, heeft de USDP in 2015 het voordeel van de incumbent, oftewel de zittende ambtsdrager. De partij en hun 473 nationale kandidaten, waaronder veel oudgedienden, hebben de afgelopen jaren ruim de kans gehad het democratische spel in de vingers te krijgen en hun naamsbekendheid op te bouwen. Met dank aan het Community Development Fund – dat alle parlementariërs jaarlijks $100.000 ter beschikking stelt om naar eigen inzicht in hun district te besteden – en andere pork barrel-projecten hebben ze bovendien een schare dankbare kiezers kunnen bedienen. De regering heeft ook de nodige douceurtjes uitgedeeld die – ongeacht hun inhoudelijke merites – veel mensen positief zullen stemmen jegens de huidige machthebbers: leningen met lage renten voor boeren, gratis zonnepanelen, salarisverhogingen tussen de 50 en 100 procent voor alle ambtenaren, etcetera. Daar komen de – niet zelden met buitenlandse leningen of ontwikkelingsgeld gefinancierde – publieke werken nog bij: nieuwe wegen, bruggen, scholen, ziekenhuizen. Allemaal geopend door USDP-bestuurders of volksvertegenwoordigers en met bijbehorende foto prominent afgedrukt in de wijdverspreide staatsmedia uiteraard.

Hoe populair Aung San Suu Kyi ook is bij veel Myanmarezen, de NLD begint deze campagne dus in ieder geval met een 2-0 achterstand door de gegarandeerde zetels voor het leger en het voordeel van de gevestigde machthebbers van de USDP. Dat is niet het einde van haar problemen. Oplaaiend Boeddhistisch nationalisme, het electoraal vredesdividend en de opkomst van de etnische partijen kunnen de NLD ook nog parten gaan spelen.

Joost Sneller woont en werkt in Myanmar en werkte in het verleden in de Tweede Kamer in Den Haag.

One thought on “Aung San Suu Kyi kan beter niet te vroeg juichen

Comments are closed.