Verenigd Koninkrijk dreigt onbestuurbaar te worden

UK_Polling_Booth_2011Morgen gaan de Britten naar de stembus. Na een nacht tellen worden op vrijdagochtend dan de contouren zichtbaar van het nieuwe politieke landschap. Overzichtelijk zal het niet zijn. En omdat het vormen van een meerderheid wel erg onorthodoxe samenwerkingsvormen lijkt te vereisen, is het maar zeer de vraag of de uitslag de bestuurbaarheid van het land ten goede gaat komen.

Zoals ik enkele weken geleden al schreef, lijkt er geen duidelijke winnaar uit de strijd te komen. Dat betekent dat vrijwel zeker geen enkele partij de benodigde 326 zetels zal halen om de macht naar zich toe te trekken, resulterend in een onvermijdelijk hung Parliament. De twee grote partijen, de Conservatives van premier Cameron en Labour van oppositieleider Ed Miliband, lijken beiden ongeveer 50 tot 60 zetels tekort te komen. En dus moet, net als in 2010, een coalitie uitkomst bieden. Toen hielpen de Liberal Democrats (Lib Dems) – ten koste van enkele ministersposten en beleidscompromissen – de Conservatives aan de benodigde extra zetels om een regering te vormen. In 2015 blijkt ook het vormen van coalitie echter een helse tour. De huidige coalitie haalt, vooral dankzij de slechte peilingen van de Lib Dems die de helft van hun 57 zetels dreigen te verliezen, hoogstwaarschijnlijk geen meerderheid. En ook Labour, met wie de sociaal-liberalen ook voldoende overeenkomsten hebben voor een eventuele samenwerking, lijkt onvoldoende zetels te halen om via een ‘LibLab’-coalitie aan de macht te komen.

Schotland

Dat komt allemaal door de Scottish National Party (SNP) van Nicola Sturgeon, die een eclatante overwinning lijken te boeken in Schotland. Daardoor wordt de winst die Labour elders in het VK boekt teniet gedaan. De SNP is een links-nationalistiche partij die, naast een streven naar een onafhankelijk Schotland, ook veel populariteit heeft verkregen door het sociale beleid van de huidige regering hard aan te vallen. Juist in het relatief arme Schotland heeft dat een grote impact. Sturgeon heeft een samenwerking met de Conservatives daarom uitgesloten. Met Labour zou ze wel eventueel willen samenwerken, maar het is maar zeer de vraag of ze met zijn tweeën genoeg zetels halen. Als dat wel gebeurt, of als bijvoorbeeld de Lib Dems ook aanschuiven, ontstaat er inhoudelijk een zeer moeilijke formatie. De SNP en Labour stonden lijnrecht tegenover elkaar bij het Schotse onafhankelijkheidsreferendum en het idee dat de SNP na het verlies van het referendum nu niet alleen in Schotland, maar ook in Engeland aan de touwtjes gaat trekken, is moeilijk te verkroppen voor veel Engelsen. Tegelijkertijd zal de SNP de huid duur verkopen in de wetenschap dat veel van haar kiezers grote moeite zullen hebben met SNP-ministers die in het gehate Westminster onderdeel worden van het establishment.

Dan zijn er nog allerhande houtje-touwtje constructies denkbaar met partijen als UKIP, de Greens, de Welsh nationalisten van Plaid Cymru, de religieuze partijen uit Noord-Ierland of de extreem-linkse partij van George Galloway, Respect, die gezamenlijk een zetel of 20 lijken te halen. Maar dit lijkt hoogst onwaarschijnlijk. Omdat deze partijen zich aan de randen van het politieke spectrum begeven of zich richten op 1 issue, zijn inhoudelijke compromissen ingewikkeld, nog los van het feit dat ze alleen in gezamenlijkheid genoeg zetels vertegenwoordigen om een deuk in een pak boter te slaan.

Minderheidsregering

Wat er dan overblijft is een minderheidsregering. De Conservatives roepen al openlijk dat als de kiezer geen uitgesproken alternatief voorstelt, Cameron prima aan de macht kan blijven, gebruik makend van wisselende meerderheden. De bookmakers, de alwetende wedkantoren die het bijna altijd bij het goede eind hebben, geven daarentegen een Labour minderheidskabinet meer kans. Beide scenario’s leveren de partij aan de macht over aan de grillen van de oppositiepartijen die, in een land waar politiek op het scherpst van de snede wordt gespeeld, regelmatig hun machtspositie zullen laten prevaleren boven de inhoudelijke discussie.

Hoe dan ook wordt het razend spannend donderdagnacht en lijkt er vrijwel zeker een enorm ingewikkelde puzzel te ontstaan. Hoe het uitpakt weten we snel. Waar in veel andere landen een ingewikkelde verkiezingsuitslag vaak leidt tot langdurige formatieperiodes, zijn ze er in het VK altijd snel uit. Vrijdagochtend zal de partij met de meeste zetels aan de slag gaan met het vinden van een meerderheid of het vormen van een minderheidsregering en het zou zomaar al voor het weekend beklonken kunnen zijn. We hoeven dus niet eindeloos te wachten om te weten wie er in dit fascinerende touwtrekspel uiteindelijk aan het langste eind trekt. Als niemand het echte mandaat zal hebben, zal de bestuurlijke slagkracht enorm afnemen. Wie zich in die situatie de komende vijf jaar premier mag noemen, zal al vanaf het begin te maken krijgen met grote tegenkrachten. En zo kan het Verenigd Koninkrijk na morgen zomaar onbestuurbaar worden.

One thought on “Verenigd Koninkrijk dreigt onbestuurbaar te worden

Comments are closed.