De ruit der macht van Angela Merkel

Stinkefinger VaroufakisRuim een week lang waren onze oosterburen in de ban van een middelvinger uit Griekenland. De linkse middelvinger (“Stinkefinger!”) was van Yanis Varoufakis, de Griekse minister van Financiën, en werd waarschijnlijk in 2013 door de econoom naar Duitsland opgestoken. Hij ontkende, Duitsland reageerde verbijsterd, een stel komieken liet zien dat de beelden nep waren, en toen toch weer niet. Varoufakis’ actie werd wereldnieuws. Fingergate was geboren. Het was één van de redenen dat Alex Tsipras, de premier van Varoufakis, deze week afreisde naar Berlijn om te spreken met Merkel en de banden weer aan te halen.

Het obscene gebaar – volgens historici in de Oudheid ontstaan in het geboorteland van Varoufakis – is niet onbekend in de politieke arena. De filosoof Diogenes zou de beroemde orator Demosthenes het lijdend voorwerp hebben gemaakt van de geste. De Amerikaanse vice-president Nelson Rockefeller stak in 1976 zijn middelvinger op naar een groep hippies die naar hem riep en zo’n dertig jaar later was het Anthony Weiner, die als Afgevaardigden van New York moest aftreden vanwege een ander lichaamsdeel, die na zijn mislukte poging burgemeester te worden de bird flipte naar een groep journalisten. Hoe schril het contrast van dit opruiende en controversiële handgebaar van de heren – het zijn bijna altijd heren – met de rust en vastberadenheid van dat andere handgebaar dat de Duitsers kunnen dromen, dat handgebaar van Angela Merkel.

Goede handen
Op 22 september 2013 konden 61,8 miljoen stemgerechtigde Duitsers hun stem uitbrengen voor de achttiende Bondsdagverkiezingen. De christendemocraten gingen deze verkiezingen in met slechts één kaart, die zij hard en vol vertrouwen speelden. De Angela-kaart moest de rest verpletteren. Want was zij niet al acht jaar lang de onbetwiste baas van de Bundestag? Waren haar approval-ratings niet historisch hoog, en tijdens de economische crisis tegen het ongelooflijke aan? Was zij niet de machtigste vrouw van de wereld? Is er in heel Duitsland überhaupt iemand die een serieuze tegenkandidaat zou zijn? Het CDU had goud in handen en wilde cashen. Hard cashen.

Reizigers en toeristen die in aanloop naar deze verkiezingen in september op het centraal station in Berlijn aankwamen, konden het daarom onmogelijk missen: het grootste campagnespandoek in de Duitse geschiedenis. Een monster van veertienhonderd vierkante meter met daarop niets anders dan Merkel’s beroemde handgebaar, de vingertoppen gespreid en tegen elkaar, de handen rustig voor haar buik. De afbeelding werd op zichzelf gevormd door ruim tweeduizend kleinere afbeeldingen, alleen maar van Merkel’s houding. Geen naam. Het logo van het CDU nietig rechtsonderin, als een handtekening van een kunstenaar waar je even naar moet zoeken. Haaks op het gebouw etaleerde het CDU nóg een spandoek, van zo’n duizend vierkante meter. In metershoge letters: “Deutschlands zukunft in guten Händen.”

En waarom zouden ze het niet doen, het christendemocratische campagneteam? Lange tijd werd er lacherig gedaan over haar driehoek, die zij Overal… Altijd… Keer… Op… Keer… ten tonele bracht. Het was een houding die ze aannam, omdat ze niet goed wist wat ze op foto’s en tijdens toespraken met haar handen moest doen. En ze deed het zo vaak, dat het leek alsof ze écht niets anders kon, dan zo te gaan staan. Maar precies daarom was het ook, in de woorden van The Guardian, “one of the most recognisable hand gestures in the world.” Precies daarom concludeerde Die Welt, die de campagne-actie op haar voorpagina besprak, dat de “Raute der Macht” verdere uitleg overbodig maakte. Het onderstreepte de kalmte en de macht van de Bondskanselier. “In de ruit”, zei die Welt, “ligt de kracht. Precies daarom erkende Hermann Gröhe, de campagnemanager van het CDU, dat hij gewoon niets anders nodig had. “Haar handen belichamen onze verkiezingsboodschap.”

De zwijger
Ze moest van ver komen, Angela Dorothea Kasner. Opgegroeid in een non-descript gebouwencomplex in de DDR, een rustige basisscholier, een impopulaire middelbare scholier, en daarna een pure analytische geest in Leipzig (natuurkunde) en Berlijn (promotie fysische chemie). Lid van de communistische Vrije Duitse Jeugd. Vijfendertig jaar oud toen de muur viel. Getrouwd, gescheiden, nogmaals getrouwd. En boven alles: rustig en briljant. Merkologen spreken over een incident tijdens een zwemles, waarin de jonge Angela drie kwartier lang op de hoge duikplank wachtte, en pas in het water dook toen de bel bijna ging. Ze vergelijken het met een crisismoment in 2008, toen ze pas een kwartier voor het openen van de beurs definitief besloot een belangrijke bank te redden. Ze is terughoudend, wil zeker weten dat haar keuze de juiste is. “Ze leidt per stilte”, zegt Dirk Kurbjuweit, Merkelbiograaf. “Het is haar grootste kwaliteit, en haar grootste valkuil.”

De Duitse kiezer blijft er vooralsnog fan van, van “Mutti”, de politica als moeder en hoeder. Een bijnaam die tegenstanders van Merkel in haar eigen CDU verzonnen en waar ze een hekel aan had, totdat het publiek het liefdevol begon te gebruiken en ze het omarmde. Mutti. Tien jaar Bondskanselier. Regeerde met de CSU, de SPD, en de FPD, in verschillende formaties. De vrouw die Obama, zo zegt hij zelf, “als eerste belt”, wanneer hij wil weten wat Europa denkt. De vrouw die – alles wijst erop – nog jarenlang de de facto president van Europa zal zijn.

Je ziet haar staan, degelijk gekleed, zwijgend, op Alex Tsipras wachtend voor haar kantoor. Als hij op haar afloopt probeert hij te lezen waar ze aan denkt. Aan zijn hervormingsmaatregelen? Aan een recent telefoongesprek met bijvoorbeeld president Poetin? Is ze moe van een bezoek aan Washington? Zal ze beginnen over Varoufakis? Niets verraadt hem in die paar seconden de diepte en invloed van de 60-jarige chemicus. Niets, behalve die eeuwige ruit, rustig voor haar buik.

One thought on “De ruit der macht van Angela Merkel

  1. Dag Duane en Hanneke,
    Een goed geschreven verhaal, met betrokkenheid. De tegenstelling tussen de handgebaren pleit nog weer voor Merkel. Ik vond het fijn om te lezen !
    Hartelijke groeten,

    Mini.

Comments are closed.