De ‘twee sessies’: een terugblik

12th_National_People's_CongressHet zit er weer op: de bijna drieduizend Chinese parlementariërs van het Volkscongres verspreiden zich weer over China na samen een ruime week parlementje te hebben gespeeld. Maar als het Nationale Volkscongres nauwelijks een echt parlement te noemen is, maakt het dan wat uit wat er besproken wordt?

De jaarlijkse bijeenkomst van het Chinese Volkscongres en het Nationale Politieke Consultatieve Comité (NPCC of CPPCC in de Engelse vertaling) laat zich in Nederland het beste vergelijken met Prinsjesdag. Chinese staatsmedia trekken liever de vergelijking met de Amerikaanse State of the Union. De Chinese premier ontvouwt de economische vooruitzichten voor het land, er zijn fotomomenten met militairen in uniform en parlementariërs gehuld in klederdrachten uit het hele land bij het binnengaan van de Grote Hal van het Volk, de financiële verslagen worden gepubliceerd en iedereen die iets meent voor te stellen organiseert een borrel. Met democratie heeft het allemaal weinig te maken. De Koning van het bal was President Xi Jinping: met zijn nieuwe ‘diep doordachte’ ideologie zette papa Xi de twee sessies naar zijn hand.

De twee sessies maakte een viertal uitdagingen voor de CCP voor de komende tijd duidelijk:
1) Het beheersen van de overgang naar een structureel lagere economische groei;
2) De corruptie binnen de partij;
3) De strijd tussen de verschillende bestuurslagen binnen de CCP;
4) De enorme macht van één persoon: president Xi Jinping.

Hoe schep je orde in de enorme hoeveelheid activiteiten die zo’n week van de ‘twee sessies’ oplevert?
Nou, eigenlijk is dat best simpel. Het draaiboek van deze week is al jaren hetzelfde en ook de boodschappen van de Chinese regering, het stemgedrag van het parlement en de adviezen van de CPPCC zijn maanden van te voren goed te voorspellen. Nadat alle parlementariërs, adviseurs en bijzondere gasten zichzelf door de menigte fotografen een weg heeft gebaand naar de Grote Hal van het Volk, opent de sessie met de toespraak van de premier waarin hij de plannen van zijn regering voor het komende jaar schetst. Komen wij in Nederland nog weg met een Troonrede van tien tot vijftien minuten, daar moeten de Chinezen toch al gauw drie uur lang hun aandacht erbij houden (onderdeel van de traditie lijken ook de jaarlijks terugkerende foto’s van geeuwende en slapende parlementariers).

De belangrijkste boodschap van premier Li Keqiang bestond uit de verwachtingen voor de Chinese economische groei voor het komende jaar. Al maanden werd in de Chinese Staatsmedia (People’s Daily) de term ‘het nieuwe normaal’ gemunt voor het lagere groeicijfer. Het enige wat Li Keqiang nog moest doen was het daarbij behorende percentage van 7 % noemen. Na afloop van de toespraak publiceert het Chinese ministerie van financiën standaard de financiële rapportages van de overheid (eigenlijk meer ‘gehaktdag’ of verantwoordingsdag in de Nederlandse Tweede Kamer). Van een debat met de parlementariërs over de plannen of de verantwoording is geen sprake; na een ovationeel applaus snelt de massa zich naar de vele borrels die in Beijing worden georganiseerd.

De voorzitter van de CPPCC licht de onderwerpen toe waarop de adviesraad zich het komende jaar zal richten en de adviezen die de bijna tweeduizend adviseurs dit jaar aan de parlementariërs willen meegeven, zodat zij zich eens lekker kritisch en onafhankelijk de regering kunnen controleren. Of niet? Nou liever niet dus. De adviezen liepen uiteen van het introduceren van een nieuwe munt zodat de buitenlandse deviezen van corrupte bestuurders waardeloos worden, een uitbreiding van het ouderverlof tot drie jaar en de oproep aan architecten om Chinese steden wat minder op elkaar te laten lijken. Vervolgens zetten de parlementariërs zich aan hun taak om een enorme hoeveelheid wetsvoorstellen van de regering aan hun ‘kritische’ oordeel te onderwerpen. Het verrassende resultaat: geen enkel wetsvoorstel werd verworpen.

Waarom waren de twee sessies van dit jaar dan toch interessant?
Allereerst vanwege de grote aandacht die President Xi Jinping voor zichzelf creëerde door niet lang voor aanvang van de twee sessies zijn nieuwe ideologie te presenteren: de ‘four comprehensives’. Daarmee zorgde hij ervoor dat de politieke sessie van dit jaar al heel vroeg begon. Iedere Chinese president voegt zijn ‘slogan’ toe aan het grote sloganboek dat de ideologie van de Chinese Communistische Partij vormt: van ‘smash the four olds’ van Mao Zedong, via de ‘four modernizations’ van Zhou Enlai, en de ‘three represents’ van Jiang Zemin tot de ‘four cardinal principles’ van Zhao Zhiyang. Over de inhoud van die ‘four comprehensives’ en de ideologie erachter later meer. Waar het hier om gaat is dat president Xi het doet terwijl hij pas twee jaar in zijn ambt is en bovendien op een moment dat van de Chinese ‘democratie’ zou moeten zijn: de bijeenkomst van regering en parlement. Volgens een aantal commentatoren geeft Xi daarmee nog eens duidelijk te kennen dat er eigenlijk maar één iemand aan de touwtjes trekt: ‘dada Xi’ (papa Xi). Met terugwerkende kracht bleek uit het verslag van premier Li Keqiang dat de vier allesomvattende principes van Xi het afgelopen jaar al het werk van de regering hadden bepaald: de allesomvattende hervormingen van economie en maatschappij duiken in het verslag regelmatig op. “Let us rally closely around the Party Central Committee with Comrade Xi Jinping as General Secretary, hold high the great banner of socialism with Chinese characteristics, and work together to break new ground”, zo riep Li zijn publiek op.

De president had daarnaast ook grote invloed op de agenda van alle sessies. Naast de economie (comprehensively build a moderately prosperous society) stond in iedere toespraak en plan de strijd tegen corruptie centraal (comprehensively strictly govern the party). Niet alleen in het werkprogramma dat premier Li Keqiang toelichtte, maar ook in het programma van de adviesraad. Voor het eerst in twintig jaar voelde de raad zich gedwongen om ook iets te zeggen over corruptie. Helemaal gek is dat niet: de raad verwijderde het afgelopen jaar 14 van zijn leden op verdenking van corruptie. Onder hen de vice-voorzitter van de NPCC: Ling Jihua. Was de NPCC in het verleden nog wel eens het orgaan waarin bestuurders aan het eind van hun carrière belangrijk konden blijven, nu geeft de raad duidelijk aan dat corrupte bestuurders nergens veilig zijn. Het zegt vooral wat over de grip die president Xi Jinping hiermee ook krijgt over de NPCC.

Het was tenslotte opvallend dat een documentaire over de enorme luchtvervuiling in China via internet en social media kon uitgroeien tot een ware hype: binnen twee dagen werd Under the Dome (zie hieronder) meer dan 175 miljoen keer bekeken! De milieuvervuiling vormt een belangrijke test voor het gezag van de CCP: ze moet laten zien de groeiende milieuproblemen succesvol aan te kunnen pakken. Als de partij niet kan leveren op het onderwerp dat vrijwel alle Chinezen in het dichtbevolkte oosten van het land rechtstreeks raakt (water- en luchtvervuiling), dan tast dat het bestaansrecht van de CCP aan. De NPCC ziet de Chinese poging om de Olympische Winterspelen in 2022 te mogen organiseren een stok achter de deur om de luchtvervuiling aan te pakken: het IOC zal de gezondheid van de sporters na de Olympische Spelen van 2008 niet nog een keer op het spel zetten.

Is die documentaire door het net van de CCP geglipt?
Nee. Sterker nog, de film werd voor het eerst gepost door de People’s Daily. Het vermoeden bestaat dat de centrale overheid in Beijing de media gebruikt om de weerstand van lagere overheden tegen de plannen van de centrale overheid om milieuvervuiling aan te pakken te doorbreken. Die lagere overheden hebben helemaal geen zin om het nieuwe normale groeipercentage te accepteren en daarmee de belasting voor het milieu te verminderen. Bestuurders worden vaak nog afgerekend op de welvaart die zij voor hun bewoners kunnen genereren. Bruto Nationaal Geluk is als rekenmethode nog niet echt doorgedrongen tot de provinciale bestuurders in China.

De twee sessies maakte een viertal uitdagingen voor de CCP voor de komende tijd duidelijk: het beheersen van de overgang naar een structureel lagere economische groei, corruptie binnen de partij, strijd tussen de verschillende bestuurslagen binnen de CCP en de enorme macht van één persoon: president Xi Jinping.

Foto CC: VOA