Trump is maar een symptoom

Guy Debord

Door Piet Rietman

 

“Bush, Blair, Balkenende: Handen af van Irak!” Ik hoor het ons nog roepen tijdens de demonstraties van 2003 tegen de inval in Irak. De leuzen waren simpel en de analyses waren mogelijk nog simpeler. De term “cowboygedrag” viel ook vaak: een fijne alliantie tussen een karikatuur van een ander land en een afkeer van gewelddadig machogedrag. Vervolgens is het fijn achterover leunen. Zij zijn slecht, wij zijn goed.

Een gebrek aan historische, economische of materialistische analyse gaat altijd makkelijk samen met een overdadige focus op de persoon van de Amerikaanse president. Lachen om de onbenulligheid die Bush junior uitstraalde en daarmee de suggestie wekken dat zijn vermeende domheid (bachelor aan Yale, MBA aan Harvard) van grote invloed was op de buitenlandse politiek van de VS. Net zoals nu de wispelturigheid of het vermeende narcisme van Trump veel impact zou hebben. Natuurlijk, het valt enorm op. En het verstoort wel eens de verhoudingen in een omgeving als de internationale diplomatie, waar veel afhangt van een verfijnde kennis van wat je wel en niet kunt zeggen. De gebeurtenissen rond de G8-top waren dan ook tenenkrommend.

Maar Bush junior was niet de kern het probleem. Zijn partij plus een meerderheid van Democratische senatoren zoals Hillary Clinton, Joe Biden en John Kerry, stemden vóór de inval en vóór de Patriot Act, waarmee burgerrechten dramatisch werden ingeperkt. Ondertussen namen de Amerikaanse inkomens- en vermogensongelijkheid nog steeds toe, tegen de achtergrond van een kritiekloze mainstreamjournalistiek. Martiale waarden kwamen weer op de voorgrond: stoerheid, oog om oog, rug recht – zolang het maar leuke soundbites oplevert. In deze spektakelmaatschappij wordt het materialistische (werkende mensen hebben steeds minder te besteden) verdrongen door het imaginaire (bang zijn voor een grotendeels ingebeelde vijand). De waarneembare wereld wordt, in de woorden van Debord, vervangen door een keur aan beelden die erboven staat.

Net als in de VS moet in Europa de spektakelmaatschappij klassentegenstellingen verhullen. Het gekozen discours over asiel roept angstgevoelens op. Bij “een stroom aan vluchtelingen” denk je onwillekeurig aan grote aantallen en aan indammen, aan de kraan dichtdraaien. Bij “illegalen” denk je aan mensen waarvan de intrinsieke waarde is dat ze er niet mogen zijn. En over de extreem-rechtse Italiaanse minister die het internationaal recht schendt door vluchtelingen te weigeren schrijft de NRC een leuk profiel: “de man die Italië verdedigt tegen bootvluchtelingen”. Verdedigt. We worden dus aangevallen. Op de golven van dat martiale spektakel deinen de meeste politieke partijen mee. PvdA, D66 en SP zijn nu ineens voorstander van opvang in de regio. Het recht op asielaanvraag in land van aankomst gaat overboord. Een overtreffende trap in een land dat al sinds de jaren ’90 slecht met asielzoekers omgaat. Waar kinderen in detentie zitten met als enige misdrijf dat hun ouders een betere toekomst voor ze wilden.

Kinderen in detentie. Het zou toch fijn zijn als je daar een buitenlandse boeman van kon beschuldigen in plaats van Nederlandse politiek en publieke opinie.

Toch is er een reden om de VS in de gaten te blijven houden. Niet als boeman, maar als voorbeeld. Jongeren, werkende mensen, migranten en anderen slaan hun slag in verkiezingen. Geactiveerd door de verkiezingscampagne van Bernie Sanders winnen bewegingen als Our Revolution en de Democratic Socialists of America aan invloed. DSA – naar Rijnlandse maatstaven een centrumlinkse beweging – schuift binnen de Democratic Party kandidaten naar voren die ook daadwerkelijk blijken te winnen. Hun laatste troef is Alexandria Ocasio-Cortez die in het House of Representatives probeert te komen met onder andere een pleidooi voor afschaffing van ICE. Die organisatie, opgericht onder de Patriot Act, is verantwoordelijk voor het scheiden van vluchtelingenkinderen van hun ouders en voert daarmee wetgeving uit die dankzij Democraten tot stand kwam.

Zowel in de VS als in Europa zullen sociale bewegingen, volksvertegenwoordiging en journalistiek échte problemen op de agenda moeten blijven zetten om weerstand te bieden aan de spektakelmaatschappij. Bush of Trump de schuld geven kan natuurlijk een rallying point zijn: iets waardoor mensen in actie komen. Maar daarna moet in de spiegel gekeken worden en een open dialoog gevoerd worden over ons eigen functioneren als samenleving. En dat is een stuk moeilijker.

Piet Rietman is politiek econoom

Trump kwetsbaar bij midterms (longread)

Donald_Trump_(39630669575)

Terwijl de meeste mensen nog nauwelijks gewend zijn aan het idee dat Donald Trump president is van de Verenigde Staten en de schandalen zich blijven opstapellen, vindt vandaag al weer de aftrap van het nieuwe verkiezingsseizoen plaats. Met voorverkiezingen in vier staten worden zes lange maanden ingeluid, die bepalend gaan zijn voor de toekomst van het presidentschap van Donald Trump. Continue reading

France is back!

Macron Davos

La France est de retour oftewel France is back. In Versailles zijn onder dit motto in januari speeddates gehouden voor captains of industries uit de hele wereld. Bij die gelegenheid waren leden van de regering Macron aanwezig om het land en zijn vestigingsklimaat aan te prijzen. Waar Frankrijk zich een jaar geleden nog in grote onzekerheid bevond, geeft het nieuwe bewind van Emmanuel Macron Frankrijk vleugels en vernamen de toehoorders van Macron tijdens het Wereld Economisch Forum in Davos het van de president zelf: de economie trekt aan en Frankrijk is terug van weggeweest. Continue reading

Trump kan niet zonder neonazi’s

Virginia KKK

Longread. De reacties van president Trump op rechts-extremistisch geweld en neonazistische protesten hebben de wereld verbaasd. In binnen- en buitenland wordt schande gesproken van het gebrek aan moreel leiderschap van de president, die blijft weigeren om neonazi’s onomwonden aan te wijzen als de verantwoordelijken voor de geweldsescalatie in Virginia waarbij een vrouw om het leven kwam. Zelfs in zijn eigen republikeinse partij reageren veel prominenten opvallend kritisch. De Grand Old Party (GOP), zoals de republikeinen liefkozend worden genoemd, lijkt tot op het bot verdeeld. Die verdeeldheid is echter ruim 60 jaar ‘in the making’. Trump begrijpt het belang van identiteit in de politiek en laat zien welk gevaar daarin schuil gaat. Een (lange) analyse van het belang van identiteit in verkiezingen en van hoe dat de moderne republikeinse partij heeft gevormd. Continue reading

Jupiter, beroep: president van Frankrijk

Macron stemt in Le Touquet Paris-Plage 11juni 2017

Mitterrand was ‘tonton’ (oompje), Chirac ‘Monsieur Trois-minutes-douche-comprise’ vanwege zijn kortstondige hotelbezoekjes met allerlei dames, Sarkozy ‘le president bling-bling’ en Hollande bij gebrek aan ruggengraat ‘flanby’ (een drilpuddinkje). Macron introduceerde als goede communicator afgelopen najaar voor de zekerheid vast zijn eigen bijnaam: Jupiter. Wordt Frankrijk sinds mei dit jaar door een oppergod geregeerd? Continue reading

Georgia stemt over toekomst Trump

donald_trump_28757578404

Op dinsdag mogen de kiezers van één kiesdistrict in de zuidelijke staat Georgia naar de stembus. Hoewel de verkiezingen formeel draaien om de vraag wie minister van Volksgezondheid Tom Price mag opvolgen als lid van het Huis van Afgevaardigden, staat vooral de toekomst van Donald Trump op het spel. Iets meer dan 200.000 kiezers, als de opkomst vergelijkbaar is met voorgaande jaren, kunnen een enorme stem hebben in de vraag of president Trump wordt afgezet. Continue reading

Stadhouderszaal on steroids: het 19e Chinese Volkscongres

De Grote Hal van het Volk

Net als in Nederland bevindt China zich in een langdurige formatie: in het najaar zullen tijdens het 19e Volkscongres de nieuwe leiders van het land worden gepresenteerd. Terwijl wij in spanning afwachten wie straks op het bordes van Huis ten Bosch zullen staan, lijkt in China één ding lijkt zeker: in het najaar van 2017 zullen zes mannen met zwart geverfde haren in zwarte pakken samen met President Xi Jinping het podium van de Grote Hal van het Volk oplopen. Wie die zes mannen rondom Xi zullen zijn is echter een raadsel. De samenstelling van een nieuw Staand Comite van het Politburo is voor vrijwel iedereen een mysterie: de strijd over wie China de komende vijf jaar zullen leiden is in tegenstelling tot de Amerikaanse, Britse en Franse verkiezingsspektakels een strijd die zich juist achter de schermen afspeelt. Continue reading

De winnaars en verliezers van #GE2017

7372929582_a37dfcce48_o

Voor de derde keer op rij zat ik vannacht met open mond naar een verkiezingsnacht de BBC te kijken. In 2015 bleek Cameron geheel onverwacht een absolute meerderheid te hebben gehaald. In 2016 stemde het electoraat tegen alle verwachtingen in voor Brexit. En nu had weer iedereen het mis: het werd een hung Parliament. Alleen zag Political Minds het enigszins aankomen. Terwijl het stof nog lang niet is neergedaald, is wel al duidelijk wie wonnen gister, en wie heel, heel erg verloren. Een overzicht:

Continue reading

Gaat Theresa May dan toch niet winnen?

29178578784_cb88b569f0_b

Over 7 dagen gaan de Britten naar de stembus. De reden voor de verkiezing is niet het einde van een regeertermijn of een kabinetscrisis, maar een strategische overweging van premier Theresa May. Met de verkiezing wil May, die het premierschap na het Brexitreferendum in de schoot geworpen kreeg, haar eigen mandaat en dat van haar partij verstevigen in aanloop naar de onderhandelingen met Brussel. Niet alles gaat echter volgens plan, en de klinkende zege waar May op hoopte en stiekem vanuit ging, is alles behalve een zekerheid. Sterker nog, er zijn zelfs peilingen die wijzen op een ‘hung Parliament’. Drie gevaren liggen voor de gedoodverfde winnaar May op de loer.

Continue reading