Macron, deel 2

Macron stemt in Le Touquet Paris-Plage 11juni 2017
Macron in 2017

Inmiddels is Emmanuel Macron twee en half jaar president van Frankrijk en is hij daarmee op de helft van zijn eerste termijn. Het eerste jaar kwam hij nog glorieus doorheen, het tweede jaar moesten alle zeilen bijgezet worden om ontevreden landgenoten een handreiking te doen. Hoe stevig zit Macron in het zadel?

Internationaal
Vanaf zijn verkiezing in mei 2017 profileert Macron zich sterk op het internationale vlak, waar hij zeker een ruime voldoende als rapportcijfer verdient. De Elsevier sprak onlangs zelfs van ‘de nieuwe keizer van Europa’. Hij koos ervoor de omstreden Amerikaanse president Donald Trump zoveel mogelijk tegen de borst te drukken, maar durft tegelijkertijd tegen hem in te gaan: “make this planet great again” sprak Macron, nadat de Verenigde Staten het klimaatakkoord van Parijs aan de kant schoof. Zijn sterke internationale positie wordt ook enigszins geholpen door de nodige interne strubbelingen in de grote buurlanden: het Britse leiderschap is sinds het referendum voor de Brexit totaal de weg kwijt, Angela Merkel lijkt in Berlijn al een stap terug te doen om haar opvolgster voor te sorteren en de Italiaanse politiek overtrof zichzelf door het zo bont te maken dat Frankrijk begin 2019 zelfs zijn ambassadeur terugriep. Inmiddels heeft in Rome een regeringswisseling plaatsgevonden en zijn de vriendschappelijke banden weer hersteld.

Hoe het ook zij, Macron wist van de G7 top in Biarritz afgelopen augustus een succes te maken, waarbij ondermeer een opening is gevonden voor gesprekken met Iran over de nucleaire crisis. Ook wist hij Trump te overtuigen om de export van Franse wijn naar de VS niet zwaarder belasten als reactie op de Franse belasting voor de zogenoemde GAFA (Google, Amazone, Facebook en Apple). De G7 maakte daarnaast duidelijk dat naast de VS ook Brazilië door een nogal onconventionele president wordt geregeerd. Enkele maanden daarvoor had de Braziliaanse president Jair Bolsonaro al voor een rel gezorgd door op het laatste moment een gesprek af te zeggen in Brasilia met de Franse minister van Buitenlandse Zaken voor een andere belangrijke afspraak: de kapper. Nu fulmineerde Bolsonaro tegen het Franse ‘kolonialisme’ bij de brand in het Amazonegebied van een president die niet eens in staat is een brand in een kerk te blussen, verwijzend naar de brand in de Notre-Dame op 5 april jl. Daarbovenop maakte hij via sociale media ook nog eens denigrerende opmerkingen over de vrouw van Macron, Brigitte.

Het is geel en…
In eigen land gaat Macron uit de startblokken met onder meer door hervormingen in arbeidswetgeving en het onderwijs. Het levert wel de gebruikelijke demonstraties op, met name bij de spoorwegen, maar de hervormingen komen er door. De kentering tekent zich in het voorjaar van 2018 af wanneer de gerenommeerde krant Le Monde melding maakt van een presidentiële lijfwacht, die in zijn vrije tijd graag wat demonstranten in elkaar mag slaan: de affaire Benalla is geboren. Op zich kan de Franse president niet zoveel aan deze hobby doen, maar vervelende tijdslijnen geven aan over wanneer het Elysée hiervan afwist en wanneer er maatregelen worden genomen. Handenwrijvend slaan politieke tegenstanders toe en vanaf dat moment begint het in de binnenlandse politiek moeilijker te worden. In het najaar van 2018 komt daar de protestbeweging van de gele hesjes bovenop, die aanvankelijk demonstreren tegen de stijgende benzineprijzen, maar gedurende de maanden blijkbaar inzetbaar zijn om voor elk mogelijk leed de straat op te gaan. Dat gebeurt niet alleen elke zaterdag in Parijs, maar ook op vele rotondes in de rest van het land. Begin december 2018 kondigt Macron maatregelen aan, waaronder het schrappen van hogere belasting op de benzineprijzen en een verhoging van het minimumloon. Het kost de Franse schatkist ongeveer 17 miljard euro maar brengt geen einde aan de vaak gewelddadige en vernielzuchtige demonstraties, die tot op de dag van vandaag voortduren. Zoals een Franse komiek verzuchtte: “Wat willen ze nu nog meer? Een zwembad in de tuin?”

De steun onder de Fransen is inmiddels wel afgenomen voor de gele hesjes, evenals het aantal deelnemers aan de demonstraties. De oorspronkelijke internetbeweging heeft geen duidelijke leiders en zelfs de oppositiepartijen Rassemblement National van Marine Le Pen en La France Insoumise van Jean-Luc Melenchon houden van het begin af aan wijselijk afstand. Een politieke partij voortkomend uit de gele hesjes haalt minder dan 1% van de stemmen bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei 2019. Desalniettemin blijven de gele hesjes door hun onvoorspelbaarheid en gewelddadige karakter een soort open wond voor de Franse regering. De eerste maanden van 2019 trekt Macron, net als zijn ministers, het land in voor een groots opgepakt nationaal debat om zo meer aan te voelen wat er onder de bevolking leeft. Het levert in april ondermeer een aangepaste politieke agenda op. Zo gaan de inkomstenbelastingen naar beneden en worden enkele democratische hervormingen doorgevoerd, zoals minder parlementsleden. Er wordt ook burgerparticipatie georganiseerd om meer draagvlak te krijgen voor klimaatregelen. Klimaat is één van de speerpunten van Macron, maar het is ook duidelijk dat de gewone man of vrouw daar niet altijd een boodschap aan heeft: niet iedereen kan het zich bijvoorbeeld veroorloven een nieuwe, schone auto aan te schaffen.

Persoonlijke stijl
De gele hesjes zijn een harde leerschool voor de jonge president Macron, die ondertussen zijn stijl bijschaaft, meer draagvlak zoekt en het gesprek aangaat. Voorstanders van de president bewonderen hem om zijn grote dossierkennis en het gemak waarmee hij, uit het blote hoofd, communiceert in grote zalen. Tegenstanders vinden hem teveel een leraar die nog een keer uitlegt hoe het zit, wat hem arrogant maakt. Statements als ‘je hoeft alleen maar de straat over te steken om een baan te vinden’, vallen slecht en zijn humor valt ook niet bij iedereen goed. De nieuwe aanpak betekent wel dat langzamerhand de waardering voor president Macron weer terug is op het niveau kort na zijn verkiezing in 2017, maar twee gevaren liggen op de loer.

Pensioenen
Dit najaar zal ten eerste het politieke debat draaien om een nieuw pensioenstelsel. Frankrijk kent ongeveer twintig speciale regimes voor pensioenen, met name in de publieke sector, voor ongeveer 4 miljoen mensen. Dat is redelijk kostbaar en de regering wil daarom waarschijnlijk het aantal van deze regimes terugdringen. Macron liet al eerder weten dat het hem niet zozeer gaat om het verhogen van de pensioenleeftijd, maar dat rekening wordt gehouden met hoe lang iemand gewerkt heeft: lager opgeleiden beginnen doorgaans op veel jongere leeftijd met werken dan hoger opgeleiden. Jean-Paul Delevoye is benoemd tot Hoge commissaris voor pensioenen en moet dit proces begeleiden. Het is nog niet bekend wat de regering uiteindelijk voorstelt, maar in september waren er zekerheidshalve al preventieve stakingen in het openbaar vervoer. Wat je bij Fransen namelijk nooit moet doen is het idee geven dat verworven rechten worden aangetast. Sinds begin oktober trekt Macron met frisse moed opnieuw het land in om dus ditmaal over de pensioenen te spreken.

Partijpolitiek
Ten tweede is er de eigen politieke partij van Macron, La République en Marche (LREM). Die partij is in 2017 pas opgericht en verzamelt verschillende gematigde stromingen en politici, die, naast nieuwe onervaren politici, voorheen actief waren voor andere partijen. Niet al deze mensen hebben noodzakelijkerwijs de politieke kwaliteiten van Macron in zich. De keuze van Edouard Philippe, voormalig burgemeester van Le Havre, tot eerste minister in mei 2017 bleek een gelukkige greep, omdat hij een rots in de branding is. Vanaf najaar 2018 zijn er verschillende wisselingen in de regering en heeft bijvoorbeeld de markante milieuactivist Nicolas Hulot zijn ministerspost verlaten, even als de minister van Binnenlandse Zaken Gerard Colomb, die ervoor koos weer burgemeester van Lyon te worden.

LREM moet zich nu bij verkiezingen in alle verschillende volksvertegenwoordigingen zien te nestelen. Tijdens de verkiezingen voor het Europees Parlement in mei 2019 wordt de minister van Europese Zaken, Nathalie Loiseau, tot lijsttrekker gekozen. Dankzij haar wat onhandige uitspraken, zorgt dat er mede voor dat LREM net niet de grootste Franse partij in het Europees Parlement wordt, maar voor een tweede maal de partij van Marine Le Pen. Voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2020, waar LREM voor het eerst meedoet, moeten nu geschikte kandidaten worden gevonden. In de strijd om Parijs, waar de huidige socialistische burgemeester Anne Hildago herkiesbaar is, komen twee kandidaten voor het burgemeesterschap uit de gelederen van de presidentiële partij: de officieel door LREM geparachuteerde oud-staatssecretaris Benjamin Griveaux, maar ook de excentrieke wiskundige en parlementariër Cédric Villani. Eén kandidaat van LREM heeft grote kans om te winnen, maar deze tweestrijd houdt waarschijnlijk Hildago aan het roer in Parijs.

Meer algemeen heeft LREM het politieke landschap in Frankrijk in twee jaar tijd wel veranderd. De Parti Socialiste is geminimaliseerd na vijf jaar president Hollande. Wat echter tijdens de Europese verkiezingen aan het licht komt, is dat de andere traditionele regeringspartij, de rechtse Les Républicains, ook in zwaar weer zit. Zij verliezen behoorlijk met een zeer conservatieve lijsttrekker, François-Xavier Bellamy, wat vervolgens ook het vertrek van de eveneens behoorlijk behoudende partijleider Laurent Wauqueiz, betekent. Les Républicains zoeken dit najaar een nieuwe leider, die de rechtse politiek goed vertegenwoordigt. Eén ding heeft de partij wel geleerd: het is verstandiger om een gematigde koers te kiezen, want een conservatisme wat tegen le Rassemblement National van Marine Le Pen aanschurkt, slaat niet aan. Tot slot blijkt het extreem-linkse France Insoumise van Melenchon een andere grote verliezer bij deze verkiezingen en deden eigenlijk alleen de Groenen het onverwacht goed. Zo bezien heeft Macron de komende tijd nog weinig te vrezen van de andere partijen en blijft vooral het extreemrechtse Rassemblement National hem in de nek hijgen.

Om mijn eigen vraag van deze blog te beantwoorden: Macron zit aardig in het zadel maar moet nu laten zien dat hij, na de gele hesjes, voldoende draagvlak creëert alvorens hij nieuwe hervormingen doorvoert. Daarbij zal hij ook zijn eigen partij in de hand moeten houden om zo bij de presidentsverkiezingen in 2022 te laten zien dat er in Frankrijk na een langdurige klassieke links-rechts tegenstelling, plaats is voor een gematigde partij, die zich in het politieke midden weet te vestigen.

Trump is maar een symptoom

Guy Debord

Door Piet Rietman

 

“Bush, Blair, Balkenende: Handen af van Irak!” Ik hoor het ons nog roepen tijdens de demonstraties van 2003 tegen de inval in Irak. De leuzen waren simpel en de analyses waren mogelijk nog simpeler. De term “cowboygedrag” viel ook vaak: een fijne alliantie tussen een karikatuur van een ander land en een afkeer van gewelddadig machogedrag. Vervolgens is het fijn achterover leunen. Zij zijn slecht, wij zijn goed.

Een gebrek aan historische, economische of materialistische analyse gaat altijd makkelijk samen met een overdadige focus op de persoon van de Amerikaanse president. Lachen om de onbenulligheid die Bush junior uitstraalde en daarmee de suggestie wekken dat zijn vermeende domheid (bachelor aan Yale, MBA aan Harvard) van grote invloed was op de buitenlandse politiek van de VS. Net zoals nu de wispelturigheid of het vermeende narcisme van Trump veel impact zou hebben. Natuurlijk, het valt enorm op. En het verstoort wel eens de verhoudingen in een omgeving als de internationale diplomatie, waar veel afhangt van een verfijnde kennis van wat je wel en niet kunt zeggen. De gebeurtenissen rond de G8-top waren dan ook tenenkrommend.

Maar Bush junior was niet de kern het probleem. Zijn partij plus een meerderheid van Democratische senatoren zoals Hillary Clinton, Joe Biden en John Kerry, stemden vóór de inval en vóór de Patriot Act, waarmee burgerrechten dramatisch werden ingeperkt. Ondertussen namen de Amerikaanse inkomens- en vermogensongelijkheid nog steeds toe, tegen de achtergrond van een kritiekloze mainstreamjournalistiek. Martiale waarden kwamen weer op de voorgrond: stoerheid, oog om oog, rug recht – zolang het maar leuke soundbites oplevert. In deze spektakelmaatschappij wordt het materialistische (werkende mensen hebben steeds minder te besteden) verdrongen door het imaginaire (bang zijn voor een grotendeels ingebeelde vijand). De waarneembare wereld wordt, in de woorden van Debord, vervangen door een keur aan beelden die erboven staat.

Net als in de VS moet in Europa de spektakelmaatschappij klassentegenstellingen verhullen. Het gekozen discours over asiel roept angstgevoelens op. Bij “een stroom aan vluchtelingen” denk je onwillekeurig aan grote aantallen en aan indammen, aan de kraan dichtdraaien. Bij “illegalen” denk je aan mensen waarvan de intrinsieke waarde is dat ze er niet mogen zijn. En over de extreem-rechtse Italiaanse minister die het internationaal recht schendt door vluchtelingen te weigeren schrijft de NRC een leuk profiel: “de man die Italië verdedigt tegen bootvluchtelingen”. Verdedigt. We worden dus aangevallen. Op de golven van dat martiale spektakel deinen de meeste politieke partijen mee. PvdA, D66 en SP zijn nu ineens voorstander van opvang in de regio. Het recht op asielaanvraag in land van aankomst gaat overboord. Een overtreffende trap in een land dat al sinds de jaren ’90 slecht met asielzoekers omgaat. Waar kinderen in detentie zitten met als enige misdrijf dat hun ouders een betere toekomst voor ze wilden.

Kinderen in detentie. Het zou toch fijn zijn als je daar een buitenlandse boeman van kon beschuldigen in plaats van Nederlandse politiek en publieke opinie.

Toch is er een reden om de VS in de gaten te blijven houden. Niet als boeman, maar als voorbeeld. Jongeren, werkende mensen, migranten en anderen slaan hun slag in verkiezingen. Geactiveerd door de verkiezingscampagne van Bernie Sanders winnen bewegingen als Our Revolution en de Democratic Socialists of America aan invloed. DSA – naar Rijnlandse maatstaven een centrumlinkse beweging – schuift binnen de Democratic Party kandidaten naar voren die ook daadwerkelijk blijken te winnen. Hun laatste troef is Alexandria Ocasio-Cortez die in het House of Representatives probeert te komen met onder andere een pleidooi voor afschaffing van ICE. Die organisatie, opgericht onder de Patriot Act, is verantwoordelijk voor het scheiden van vluchtelingenkinderen van hun ouders en voert daarmee wetgeving uit die dankzij Democraten tot stand kwam.

Zowel in de VS als in Europa zullen sociale bewegingen, volksvertegenwoordiging en journalistiek échte problemen op de agenda moeten blijven zetten om weerstand te bieden aan de spektakelmaatschappij. Bush of Trump de schuld geven kan natuurlijk een rallying point zijn: iets waardoor mensen in actie komen. Maar daarna moet in de spiegel gekeken worden en een open dialoog gevoerd worden over ons eigen functioneren als samenleving. En dat is een stuk moeilijker.

Piet Rietman is politiek econoom

Trump kwetsbaar bij midterms (longread)

Donald_Trump_(39630669575)

Terwijl de meeste mensen nog nauwelijks gewend zijn aan het idee dat Donald Trump president is van de Verenigde Staten en de schandalen zich blijven opstapellen, vindt vandaag al weer de aftrap van het nieuwe verkiezingsseizoen plaats. Met voorverkiezingen in vier staten worden zes lange maanden ingeluid, die bepalend gaan zijn voor de toekomst van het presidentschap van Donald Trump. Continue reading

France is back!

Macron Davos

La France est de retour oftewel France is back. In Versailles zijn onder dit motto in januari speeddates gehouden voor captains of industries uit de hele wereld. Bij die gelegenheid waren leden van de regering Macron aanwezig om het land en zijn vestigingsklimaat aan te prijzen. Waar Frankrijk zich een jaar geleden nog in grote onzekerheid bevond, geeft het nieuwe bewind van Emmanuel Macron Frankrijk vleugels en vernamen de toehoorders van Macron tijdens het Wereld Economisch Forum in Davos het van de president zelf: de economie trekt aan en Frankrijk is terug van weggeweest. Continue reading

Trump kan niet zonder neonazi’s

Virginia KKK

Longread. De reacties van president Trump op rechts-extremistisch geweld en neonazistische protesten hebben de wereld verbaasd. In binnen- en buitenland wordt schande gesproken van het gebrek aan moreel leiderschap van de president, die blijft weigeren om neonazi’s onomwonden aan te wijzen als de verantwoordelijken voor de geweldsescalatie in Virginia waarbij een vrouw om het leven kwam. Zelfs in zijn eigen republikeinse partij reageren veel prominenten opvallend kritisch. De Grand Old Party (GOP), zoals de republikeinen liefkozend worden genoemd, lijkt tot op het bot verdeeld. Die verdeeldheid is echter ruim 60 jaar ‘in the making’. Trump begrijpt het belang van identiteit in de politiek en laat zien welk gevaar daarin schuil gaat. Een (lange) analyse van het belang van identiteit in verkiezingen en van hoe dat de moderne republikeinse partij heeft gevormd. Continue reading

Jupiter, beroep: president van Frankrijk

Macron stemt in Le Touquet Paris-Plage 11juni 2017

Mitterrand was ‘tonton’ (oompje), Chirac ‘Monsieur Trois-minutes-douche-comprise’ vanwege zijn kortstondige hotelbezoekjes met allerlei dames, Sarkozy ‘le president bling-bling’ en Hollande bij gebrek aan ruggengraat ‘flanby’ (een drilpuddinkje). Macron introduceerde als goede communicator afgelopen najaar voor de zekerheid vast zijn eigen bijnaam: Jupiter. Wordt Frankrijk sinds mei dit jaar door een oppergod geregeerd? Continue reading

Georgia stemt over toekomst Trump

donald_trump_28757578404

Op dinsdag mogen de kiezers van één kiesdistrict in de zuidelijke staat Georgia naar de stembus. Hoewel de verkiezingen formeel draaien om de vraag wie minister van Volksgezondheid Tom Price mag opvolgen als lid van het Huis van Afgevaardigden, staat vooral de toekomst van Donald Trump op het spel. Iets meer dan 200.000 kiezers, als de opkomst vergelijkbaar is met voorgaande jaren, kunnen een enorme stem hebben in de vraag of president Trump wordt afgezet. Continue reading

Stadhouderszaal on steroids: het 19e Chinese Volkscongres

De Grote Hal van het Volk

Net als in Nederland bevindt China zich in een langdurige formatie: in het najaar zullen tijdens het 19e Volkscongres de nieuwe leiders van het land worden gepresenteerd. Terwijl wij in spanning afwachten wie straks op het bordes van Huis ten Bosch zullen staan, lijkt in China één ding lijkt zeker: in het najaar van 2017 zullen zes mannen met zwart geverfde haren in zwarte pakken samen met President Xi Jinping het podium van de Grote Hal van het Volk oplopen. Wie die zes mannen rondom Xi zullen zijn is echter een raadsel. De samenstelling van een nieuw Staand Comite van het Politburo is voor vrijwel iedereen een mysterie: de strijd over wie China de komende vijf jaar zullen leiden is in tegenstelling tot de Amerikaanse, Britse en Franse verkiezingsspektakels een strijd die zich juist achter de schermen afspeelt. Continue reading

De winnaars en verliezers van #GE2017

7372929582_a37dfcce48_o

Voor de derde keer op rij zat ik vannacht met open mond naar een verkiezingsnacht de BBC te kijken. In 2015 bleek Cameron geheel onverwacht een absolute meerderheid te hebben gehaald. In 2016 stemde het electoraat tegen alle verwachtingen in voor Brexit. En nu had weer iedereen het mis: het werd een hung Parliament. Alleen zag Political Minds het enigszins aankomen. Terwijl het stof nog lang niet is neergedaald, is wel al duidelijk wie wonnen gister, en wie heel, heel erg verloren. Een overzicht:

Continue reading