Macron!

macron president

Wat een prachtig beeld: vanonder een poort van één van de indrukwekkendste bouwwerken van Parijs, het Louvre, wandelt 7 mei 2017 de zojuist gekozen president Emmanuel Macron onder de tonen van Beethovens Europese volkslied Hymne à la joie naar zijn uitzinnige aanhangers. Macron heeft een ongelooflijk huzarenstukje afgeleverd door een alternatief te bieden aan de politiek sterk gepolariseerde machtsblokken van socialisten en republikeinen en heeft voorkomen met meer dan 66% van de stemmen dat extreemrechts aan de macht komt. Met zijn 39 jaar staat hij als jongste president van de Vijfde Republiek voor een immense taak. In zijn speech zegt hij dat hij de Fransen wil verenigen en als hun nederige leider zijn optimistische boodschap uitdragen om Frankrijk met een open blik naar buiten economisch en sociaal sterker te maken: durf is daarbij een sleutelwoord. Terwijl de eeuwenlange geschiedenis van het imposante Louvre neerkijkt op Macron en zijn vrouw Brigitte, maakt Macron geschiedenis.

Toen ik een jaar geleden hier op Political Minds een blog schreef over Macron, had ik nooit kunnen bevroeden dat hij een jaar later tot de achtste president van de Vijfde Republiek wordt gekozen. En Marche! leek een opmaat voor de presidentsverkiezingen van 2022, maar hij voelde goed aan dat hij nu moest handelen. In tegenstelling tot de immer kritische Fransen, ben ik ervan overtuigd dat de koelbloedige, intelligente en diplomatieke Macron in staat is hervormingen door te voeren waarbij de Vijfde Republiek wordt gemoderniseerd in een transparante democratie zonder corruptie. Voor mij persoonlijk is het dan ook een mooi moment om mee te maken dat zo iemand nu aan het roer van mijn geliefde Frankrijk komt te staan.

Aan de slag
Weer ter zake. Macron krijgt het vanaf 15 mei 2017, de dag van zijn inauguratie, niet makkelijk. Euforische beelden als ware hij de nieuwe Kennedy of Obama van Frankrijk, zijn aan de Fransen niet besteed. Immers, hij won de eerste ronde met slechts 24% en in de tweede ronde stemt een groot deel van zijn kiezers tegen heug en meug op hem vanwege hun afkeer tegen Marine Le Pen en haar Front National. Veel kiezers vertrouwen hem niet door zijn verleden als bankier en zien hem als verlengstuk van de grote boze financiële wereld. Zijn tegenstanders hebben in de campagne voortdurend zijn rol in de impopulaire regering van Hollande benadrukt, waardoor hij toch onbewust als de politieke erfgenaam van François Hollande geldt. Bovendien is hij moeilijk te plaatsen omdat hij niet tot een duidelijke politieke stroming behoort: hij heeft zichzelf het etiket progressief opgeplakt en is verder links nog rechts. Het is tekenend dat de opkomst laag is: Fransen wilden de keuze tussen Macron en Le Pen niet maken. Nu kan het een groot voordeel zijn dat de meeste Fransen niet veel verwachten en hem alleen gekozen hebben om de schande van een extreemrechtse president Le Pen te voorkomen. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Obama in 2008 ligt de lat voor Macron laag en kan hij eigenlijk alleen maar meevallen.

De komende maanden moet blijken wat het macronisme in de praktijk inhoudt. Het risico bestaat dat allerlei politieke gelukzoekers en te onervaren mensen op hem afkomen omdat Macron zo min mogelijk gevestigde politici om zich heen wil. Het kost moeite met mogelijk springende kikkers in de regeringskruiwagen zijn plannen uit te voeren. Een zwabberbeleid à la Hollande om iedereen binnen te boord te houden, is wel het laatste wat Macron kan hebben als hij dit politieke avontuur na 2022 wil voortzetten en niet Le Pen als opvolger.

Macron zal waarschijnlijk steun zoeken bij vooral de gematigde vleugel van Les Républicains. Tijdens de parlementsverkiezingen juni aanstaande heeft hij een meerderheid van minstens 289 leden in l’Assemblée Nationale nodig. De vraag is of hij dat haalt met zijn eigen beweging En Marche!, hoewel genoeg kandidaten aan de deur kloppen. Een coalitie is niet uitgesloten en de kans is groot dat Les Républicains weer uit hun as herrijzen na de catastrofale campagne met bijbehorende schandalen. Immers, de vierde plek van de Republikeinen wordt toch vooral aan de persoon François Fillon verweten, die het heeft gepresteerd de zogenoemde ‘onverliesbare’ verkiezingen toch te verliezen. Met de gematigde vleugel van les Républicains van oud-premier Juppé of rising star Baroin valt wellicht beter zaken te doen dan met le Parti Socialiste, die na de dreun van de presidentsverkiezingen in juni wederom electoraal een mep krijgen en met hun presidentskandidaat Hamon zich weer behoorlijk links hebben gepositioneerd.

Ondertussen bij het Front National
Marine Le Pen is haar politieke leven niet zeker en heeft een transformatie van haar partij aangekondigd. Zij heeft juist de afgelopen jaren de partij omgevormd naar een bredere volksbeweging door de extremistische kanten wat bij te schaven. Sinds haar partijleiderschap heeft het Front National een veel grotere aanhang gekregen, vooral toen zij haar vader Jean-Marie aan de kant schoof. In het televisiedebat op 3 mei jl. koos zij voor bijna twee en half uur lang een spervuur aan persoonlijke aanvallen op Macron, waarbij haar eigen ideeën bijna niet voor het voetlicht werden gebracht en waar zij een onnavolgbaar betoog hield over de euro, die naast een nationale munt zou blijven bestaan. Dit was het moment geweest om de natie te tonen dat zij beheerst en presidentieel genoeg is om Frankrijk te leiden. In plaats daarvan ontstond vooral in de eindfase in het totaal ongestructureerde debat het gevoel dat ze zichzelf niet meer in de hand had: het image van de wolf in schaapskleren ligt in diggelen. Hiermee heeft zij haar eigen glazen ingegooid. Met haar onbehouwen gedrag heeft zij geen nieuwe kiezers voor zich gewonnen en haar eindscore van 35% is aanzienlijk lager dan verwacht. Wellicht dat binnen de partij op middellange termijn een meer eloquente leider naar voren wordt geschoven, die meer hardliner is. Haar nichtje Marion Marechal-Le Pen gooit dan hoge ogen, die overigens meer op de extremere lijn van opa Jean-Marie zit.

Het is makkelijk nu al vele beren op de weg van Macron te zien. Hij heeft toch maar mooi extreemrechts buiten het Elysée gehouden en zijn verkiezing toont aan dat Emmanuel Macron tot veel in staat is en Frankrijk op weg kan helpen. Laten we vooral nu eerst genieten van deze mooie verkiezingsoverwinning en het idee dat er eindelijk een frisse wind door de Franse politiek waait.

Dus toch: Macron versus Le Pen

2057545_emmanuel-macron-son-parcours-son-projet-sa-campagne-web-tete-0211697685848

Op 23 april 2017 doorbreken de Fransen de vanzelfsprekendheid van de macht van de gevestigde blokken rondom le Parti Socialiste (PS) en Les Républicains en zoeken hun heil in twee alternatieven: het centrum van Emmanuel Macron en de extremen op links maar vooral rechts. De extreemrechtse Marine Le Pen wordt met 22% tweede en moet Macron voor zich dulden, die deze eerste ronde van de presidentsverkiezingen wint met 24%. Frankrijk is gevoelig voor het populisme, maar buigt niet: de weg door het midden is voor nu het Franse antwoord tegen de gevestigde orde en de politieke onvrede. De Fransen wil daarnaast ook economische voorspoed en geloven niet dat extreemrechts (of –links) dat biedt: voormalig bankier en oud-minister van Economie Macron overtuigt meer. Op 7 mei aanstaande wordt de definitieve keuze gemaakt, maar de uitkomst staat nagenoeg vast: Emmanuel Macron wordt de achtste president van de Vijfde Republiek.

Surprise, surprise
De Franse presidentsverkiezingen 2017 zijn één grote aaneenschakeling van verrassingen. Een jaar geleden was slechts één uitslag denkbaar: Marine Le Pen van het extreemrechtse Front National wint de eerste ronde en neemt het op tegen de gematigde Alain Juppé van de conservatiefrechtse Républicains, waarmee Juppé de volgende president wordt. Op 23 april 2017 behaalt Le Pen weliswaar de hoogste score ooit voor haar Front National, maar komt als tweede en niet als eerste over de finish. Oud-president Sarkozy en oud-premier Juppé zijn dan allang afgeserveerd in de voorverkiezingen van Les Républicains, evenals de voormalige premier van president François Hollande, Manuel Valls, die sneuvelt in de socialistische voorverkiezingen. Hollande zelf schrijft geschiedenis door niet voor een tweede termijn op te gaan vanwege zijn impopulariteit en povere economische resultaten: hij heeft vooral gefaald in het terugdringen van de werkloosheid. Een relatief nieuwe groep politici gaat de politieke ring in. Naast de 39-jarige Macron en de 49-jarige socialist Hamon, is de 63-jarige oud-premier Fillon allesbehalve nieuw ondanks zijn allereerste presidentsverkiezingen en doen Le Pen en Melenchon voor de tweede keer mee aan de presidentsverkiezingen, evenals enkele kleinere kandidaten.

Het andere extreem: Mélenchon
Net als Le Pen, zit ook Mélenchon op een extreme flank, maar dan ter linkerzijde. Hij profiteert van de misère bij de PS, die met hun eveneens vrij linkse kandidaat Benoît Hamon niet overtuigt. Mélenchon debatteert daarentegen goed en komt sympathieker over dan in 2012, toen hij regelmatig journalisten afbekte. Op de verkiezingsavond toont hij weer zijn chagrijnige gezicht met en hele zure reactie op de uitslag. Dan maar het echte werk, moeten desalniettemin eel kiezers gedacht hebben, wat vooral de laatste weken een enorme opkomst van Mélenchon betekent. De Franse pers schrijft zijn vingers blauw om te benadrukken dat Frankrijk niet beter af is met hem dan met Marine Le Pen. Wat deugt er allemaal niet aan zijn programma? Het gaat vooral om zijn ideeën de pensioenleeftijd te verlagen naar 60 jaar, het nationaliseringen van nutsbedrijven, EU verdragen te heronderhandelen en dat hij het Venezuela van Chavez als voorbeeld stelt. Tel daarbij op dat zijn programma niet financieel onderbouwd is, hij gesteund wordt door de Franse communisten en zich tegenwoordig in een soort Mao jasje hult. Toch is zijn vierde plek met meer dan 19% zeer respectabel.

Burn-out bij de PS
De PS heeft een dramatisch lage score: 6%. Hamon is door kiezer gewogen en te licht bevonden. Zijn betoog voor ondermeer een basisinkomen, een robotbelasting en erkenning van de burn-out voor de ziektenkostenverzekering worden als onbetaalbaar of niet als prioritair gezien. De hoge score van zowel Macron als Mélenchon zijn een voorteken van een scheuring binnen de PS. De rechtervleugel kan zich aansluiten bij En Marche! van Macron, terwijl La France insoumise van Mélenchon onderdak kan bieden aan linkse socialisten. Het is de vraag wat er daarna van de PS overblijft.

It’s the economy stupid
Bill Clinton zei het al in 1992: it’s the economy stupid! De grote onvrede in Frankrijk wordt mede gevoed door werkloosheid en fabrieksluitingen. Mensen die vroeger bij wijze van spreken aan de lopende band stonden, komen nauwelijks aan de bak. Het economisch hart van het land klopt in en rondom Parijs, maar in het uitgestrekte omringende land (Frankrijk is 12 tot 13 keer zo groot als Nederland) ontbreekt het vaak aan nieuwe economische activiteiten om mensen weer aan een baan te helpen, al wekt de overheid wel verwachtingen. Dit drijft wanhopige kiezers in de armen van Marine Le Pen, zeker als zij het idee krijgen dat voor immigranten en vluchtelingen wel gezorgd wordt. De toenemende vluchtelingenstroom en de schrijnende toestand in het kamp bij Calais hebben haar daarbij in de kaart gespeeld.

Frankrijk gaat sinds januari 2015 ook gebukt onder een serie afschuwelijke terroristische aanslagen, maar dat heeft opvallend genoeg geen grote rol gespeeld in de verkiezingen, zelfs niet met de aanslag op de Champs-Elysées drie dagen voor de eerste ronde. De regering Hollande heeft vanaf januari 2015 maximaal ingezet om terug te slaan richting IS door luchtaanvallen. Daarnaast patrouilleren nog steeds overal militairen en politie en zijn er veelvuldige securitycontroles, zoals de Fransen nog dagelijks ondervinden. De roep om meer maatregelen bleef daarom beperkt en heeft Le Pen electoraal gezien niet veel opgeleverd.

Le Pen is voorstander van economisch patriottisme en wil af van de euro. Minder dan 30% van de Fransen deelt deze laatste mening: op economisch gebied overtuigt Le Pen niet. Zij moet het hebben van haar imago als kandidaat van het volk tegenover de oud-bankier. Haar familienaam en haar partijnaam worden zorgvuldig vermeden in deze campagne. Veel Fransen krijgen daarvan een vieze bijsmaak vanwege haar omstreden vader Jean-Marie.

Een beetje integer bestaat niet
De onverwachte kandidaat Fillon wint de voorverkiezingen van Les Républicains in november 2016 op zijn integriteit en verliest de eerste ronde op 23 april door zijn uiteindelijke gebrek aan integriteit. In de grote achterdocht die Franse kiezers al hebben tegen de partij van Chirac en Sarkozy, trekt hij kiezers over de streep met degelijkheid en betrouwbaarheid. Fillon komt in een politieke achtbaan terecht doordat hij eerst stelt dat een kandidaat zich moet terugtrekken indien er justitieel onderzoek tegen hem loopt. Als dat justitieel onderzoek daadwerkelijk tegen hem gestart wordt vanwege ondermeer de vermeende spookbaan van zijn vrouw als parlementair assistent, staat zijn positie zwaar onder druk en wordt zelfs gespeculeerd over een andere kandidaat. Fillon besluit dat hij wel kan aanblijven ondanks het justitieel onderzoek omdat hij dit als een politiek complot ziet: hij is dus uitzondering op zijn eigen regel.

Weg favorietenrol: Fillon zakte weg in de peilingen is redelijk opgekrabbeld door 20% te behalen, maar is uit de tweede ronde gehouden door Nicolas Dupont-Aignan. De score van 5% van deze afvallige partijgenoot, die zich ideologisch tussen Fillon en Le Pen heeft genesteld, zou hem met gemak tegenover Macron hebben geplaatst. Les Républicains zullen minder bevreesd zijn over hun toekomst dan de socialisten, maar hebben baat bij een integer imago. Niet alleen de pers, maar uiteindelijk ook de kiezers hebben aangegeven niet alles meer te pikken. Een jongere garde aan het roer kan daarbij helpen. Overigens is bijna de helft van de kiezers op Fillon boven de 70 jaar, wat ook te denken geeft.

Opmars Macron
Emmanuel Macron heeft een huzarenstukje afgeleverd. Zonder eigen politieke partij maar met de beweging En Marche! die pas in april 2015 is opgericht, heeft de optimistische Macron zich vanuit het niets op de eerste plek van het podium gehesen. De Nederlandse pers spreekt ten onrechte van een sociaalliberale kandidaat, maar hij presenteert zich steevast als progressieve kandidaat, die noch links noch rechts is. Hij speelt in op de onvrede over bijna vijftig jaar polarisatie tussen de twee gevestigde linkse en rechtse blokken rondom le Parti Socialiste en Les Républicains, waar veel Fransen hun buik van vol hebben.

Met name de twee laatste presidenten Hollande en Sarkozy zijn in die zin een dodelijke combinatie voor hun eigen partijen. De socialisten verbreken vooral verkiezingsbeloften: de grote werkloosheid is nauwelijks afgenomen en werknemers worden daarbovenop nog minder beschermd door de afbouw van hun rechten en wettelijke bescherming. Bovendien zijn de belastingen toegenomen, wat slecht uitpakt voor de koopkracht. De Republikeinen lijken vooral voor zichzelf te zorgen en hun naam is verbonden aan schandalen en affaires. Inhoudelijk zetten zij in op grote bezuinigingen, het opschroeven van de werkweek en het terugdringen van het aantal ambtenaren. Dat geeft alsnog dat veel mensen voor hun baan vrezen en Les Républicains geen prettig alternatief vinden. Macron bezuinigt ook maar aanzienlijk minder, wil ondernemerschap bevorderen (zoals start-ups) en met een flexibeler arbeidsrecht het land economisch weer op gang brengen. De duur van de werkweek maakt hij afhankelijk van leeftijd en arbeidsjaren. Europa en met name Duitsland zijn voor hem onontbeerlijk voor economisch groei. Dit klinkt kiezers net wat prettiger in de oren dan het strenge programma van Fillon.

De vergelijking met andere charismatische, jonge politici dringt zich op: Kennedy, Obama of de huidige Canadese premier Trudeau. Vooralsnog is er geen Messias-achtige stemming rondom Macron, behalve bij zijn directe achterban. Hij wordt niet gepresenteerd als de kandidaat van de hoop, daar zijn de Fransen net wat te nuchter voor en tempert torenhoge verwachtingen, zoals Obama in 2009 overkwam. Zoals vaak in de Franse politiek heeft hij het zo ver gebracht omdat kiezers vooral tegen andere kandidaten zijn. Ook moet nog bezien worden of hij inderdaad een absolute meerderheid in het Franse parlement achter zich kan krijgen na de parlementsverkiezingen in juni en met welke ministers hij aan de slag gaat. Tegelijkertijd kan hij met zijn jeugdige en enthousiaste uitstraling Frankrijk meer elan geven in de wereld en het land een moderner imago geven.

7 mei 2017

Over twee weken gaan Macron en Le Pen tegen elkaar op. Dat zal een harde campagne opleveren, omdat het Front National nog nooit zo dicht bij de macht is geweest. Macron weet zich gesteund door linkse kandidaten en hun kiezers en de gematigde vleugel van Les Républicains, die nooit op Le Pen zullen stemmen. 60% van de stemmen ligt in zijn bereik, zeker met de oproep van Fillon en Hamon op zak om niet op het Front National te stemmen maar op hem. Op de verkiezingsavond zegt hij “de president voor alle Franse volkeren te willen worden, voor alle patriotten tegenover de dreiging van de nationalisten”. Macron moet daarvoor nog twee weken lang zijn koelbloedigheid bewaren, geen onderwerp worden van schandalen of onthullingen, een televisiedebat met Le Pen goed doorkomen en dan kan hij fluitend met zijn Brigitte zijn intrek nemen in het Elysée-paleis.

3 redenen waarom May tóch een verkiezing uitschrijft

29178578784_cb88b569f0_b

Voor een premier die vergelijkingen met Margaret Thatcher vooral als compliment ervaart, is de aankondiging van Theresa May vandaag dat er op 8 juni aanstaande vervroegde verkiezingen komen, een opvallende ‘U-turn’. Thatcher stond immers bekend om haar koppigheid en totale aversie voor het terugdraaien van genomen besluiten, pakkend samengevat in haar legendarische optreden op het partijcongres in 1980. De beslissing van May is namelijk een epische U-turn, nadat ze al tig keer had verklaard dat vroege verkiezingen uit den boze waren. Om drie redenen kiest een premier op het toppen van haar macht er tóch voor om haar geloofwaardigheid én haar macht op het spel te zetten.

Continue reading

Keuzestress in Frankrijk: vier presidentskandidaten nek aan nek

csm_CarteElecteur_9c2edb2a7a

Een tijdlang lag het voor de hand dat François Fillon van Les Républicains de volgende president van Frankrijk wordt door de extreemrechtse Marine Le Pen in de tweede ronde te verslaan. Toen hij in de problemen kwam door affaires, had centrumkandidaat Emmanuel Macron de beste papieren om François Hollande op te volgen. De laatste weken is echter linksbuiten Jean-Luc Mélenchon een opmars begonnen, terwijl de socialist Hamon onder de 10% is geduikeld en uit beeld is verdwenen. Een week voor de eerste ronde op 23 april zitten vier kandidaten in de peilingen elkaar op de hielen: Melénchon en Fillon net onder de 20%, Macron en Le Pen er net boven. Alleen de nummers 1 en 2 van de eerste ronde mogen door naar de tweede ronde op 7 mei. Met foutmarges van de peilingen meegerekend, ligt het nu voor elk van deze vier kandidaten in het verschiet de tweede ronde te halen. Op welke scenario’s kan Frankrijk 23 april rekenen? Continue reading

Dit zijn ze: alle Franse presidentskandidaten van 2017

Elections-procuration

Elf Fransen zijn in de race voor de Franse presidentsverkiezingen op 23 april 2017. Zij hebben de vereiste 500 handtekeningen binnengesleept van het kiescollege, waarin meer dan 40.000 gekozen volksvertegenwoordigers hun steun aan een kandidaat geven. Naast bekende politieke kopstukken als Le Pen, Macron en Fillon zitten daar nogal wat bijzondere kandidaten tussen. Gaat u even zitten voor een overzicht van dit bonte gezelschap. Continue reading

Het fenomeen Macron: erop of eronder

Les-atouts-et-les-faiblesses-du-candidat-Macron

Er zijn sinds 1958 een aantal wetmatigheden om het tot president van Frankrijk te schoppen. Allereerst wordt de prestigieuze Ecole Nationale d’Adminstration (ENA) doorlopen. Vervolgens is de kandidaat lid van of de linkse Parti Socialiste (PS) of de rechtse Républicains, waarvoor hij op zijn minst als locale of nationale volksvertegenwoordiger is gekozen en daarna bestuurlijke ervaring opdoet als burgemeester of minister. Het privéleven van de kandidaat is minder relevant, maar tussen de bedrijven door moet wel een boek worden geschreven om het intellect te onderstrepen. Indien dan gemiddeld de leeftijd van 58 jaar is bereikt, kan iemand tot het hoogste ambt worden geroepen. Macron doet het anders en is de absolute dark horse in deze spannende verkiezingsstrijd. Continue reading

Marine Le Pen op weg naar historisch resultaat, maar wint niet

can-frances-le-pen-pull-off-a-trump-in-2017-908c12d77c88e1ffc6cf1dfecc26f799

In Nederland wordt vaak niet goed begrepen dat Marine Le Pen niet de volgende president van Frankrijk wordt, ondanks dat zij al tijdenlang de peilingen aanvoert met haar tegenstanders op ruime afstand. Het zit ‘m echter in het Franse verkiezingsysteem, dat altijd uitloopt op twee rondes en deze peilingen gaan alleen maar over de eerste ronde op 23 april. Continue reading

Miss Moneypenny

penelope-francois-fillon-2

De Franse presidentsverkiezingen van 2017 beloven de spannendste ooit te worden. Een paar maanden geleden leek het overzichtelijk: de rechtse Républicains winnen ruimschoots met hun onkreukbare François Fillon maar de extreemrechtse Marine Le Pen zorgt voor een grote schok door de tweede ronde te halen. De socialisten zijn met willekeurig welke kandidaat door hun zwakke president Hollande kansloos en diens afvallige minister Emmanuel Macron is een eendagsvlieg die te vroeg piekt. Met nog drie maanden te gaan, is het de schuchtere mevrouw Penelope Fillon – Penny voor intimi- die tegen haar wil de campagne op zijn kop zet. Continue reading

Vijftig tinten links: Frankrijk kiest socialistische presidentskandidaat

000_jx2pm.primairegauchedeboutmain

Alsof dertien aangemelde kandidaten voor de Franse presidentsverkiezingen van 23 april en 7 mei nog niet genoeg is, wordt daar over twee weken een veertiende aan toegevoegd: de kandidaat namens le Parti Socialiste (PS) van François Hollande. Les primaires citoyennes van de PS en enkele splinterpartijen vinden plaats op 22 en 29 januari en gaat tussen zeven kandidaten, die gezamenlijk weer tot la belle alliance populaire behoren, waar echter weer niet alle linkse partijen in zitten. Wie wordt de socialistische kandidaat en wat betekent dat voor de kansen van links de volgende Franse president te leveren? Continue reading

Het tijdperk Hollande ten einde

epa05074104 French President Francois Hollande leaves the EU Summit in Brussels, Belgium, 18 December 2015. EU leaders met in Brussels for the year-end summit with highly controversial British demands for reforms expected to be discussed. Sanctions against Russia, Europe's migration crisis, the fight against terrorism and the crisis in Syria were also expected to round out the agenda of the two-days summit on 17 and 18 December.  EPA/LAURENT DUBRULE

Nooit eerder vertoond : een president van de Vijfde republiek besluit na één termijn zich niet opnieuw te kandideren. Op 1 december 2016 maakt de socialist François Hollande de balans op van vijf jaar presidentschap maar beseft dat hij niet in staat is links te verenigen voor een nieuwe verkiezingsoverwinning. Wat is de achtergrond van dit dramatische besluit? Continue reading