Jupiter, beroep: president van Frankrijk

IMG_6387

 

Mitterrand was ‘tonton’ (oompje), Chirac ‘Monsieur Trois-minutes-douche-comprise’ vanwege zijn kortstondige hotelbezoekjes met allerlei dames, Sarkozy ‘le president bling-bling’ en Hollande bij gebrek aan ruggengraat ‘flanby’ (een drilpuddinkje). Macron introduceerde als goede communicator afgelopen najaar voor de zekerheid vast zijn eigen bijnaam: Jupiter. Wordt Frankrijk sinds mei dit jaar door een oppergod geregeerd?

Jupiter

Jupiter is niet slecht gekozen, als je bedenkt dat de hyperactieve glamourpresident Sarkozy en ‘le président normale’ Hollande het einde hebben ingeluid van de bijna vanzelfsprekende macht van respectievelijk Les Républicains en le Parti Socialiste: hun stijlen hebben niet gewerkt. Macron wil het autoritaire, historische en plechtige karakter van zijn functie benadrukken, zoals oorspronkelijk de Vijfde Republiek door eerst De Gaulle en later Mitterrand bedoeld is. Dat is terug te zien in zijn verkiezingstoespraak voor het historische Louvre en zijn inauguratie op de Champs-Elysées in een militair voertuig. Hij zoekt naar een gepaste afstand en wil duidelijk maken dat hij beslist – dat beeld was er nooit over Hollande- zonder zich met alle details te bemoeien waar ministers voor zijn, zoals Sarkozy deed. Zijn toespraak op 3 juli voor de verenigde vergadering van de Assemblée Nationale en de Senaat in het statige kasteel van Versailles past daar goed in.

In de eerste twee maanden heeft Jupiter geïnvesteerd in internationale contacten, een regering en een meerderheid in de Assemblée Nationale als onmisbare basis voor zijn regeerperiode. Direct na zijn aantreden vliegt hij naar Berlijn en wordt met Angela Merkel door de pers ‘M&M’ genoemd. Daarnaast valt Macron meteen op door zijn videoboodschap in het Engels nadat het klimaatakkoord van Parijs is opgezegd door Donald Trump, die hij eerder ongeveer de arm uit de kom trok na een stevige handdruk. Door Trump vervolgens publiekelijk voor de viering van de nationale feestdag op 14 juli uit te nodigen, zet Macron de Amerikaanse president voor het blok en zit er niets anders op om naar Parijs af te reizen. Oppergod Macron bespeelt zo met gemak een mindere god.

De regering Phillipe I

Zijn eerste regering heeft slechts achttien ministers en vier staatssecretarissen, is een mengelmoes van bewindslieden van zowel linkse en rechtse partijen als mensen van buiten de politiek in een 50-50 verhouding in mannen en vrouwen. Dit zorgt voor de nodige verwarring bij de andere partijen. Les Républicains hebben het lidmaatschap beëindigd van eerste minister Edouard Phillipe en de beide ministers op Financiën en Economie, Le Maire en Darmanin. Zij zijn slechts met zijn drieën maar bezetten wel sleutelposten. Een andere opvallende minister is Nicolas Hulot, een populaire journalist die zich inzet voor de bescherming van het milieu en voor ongeveer elke regering sinds 2002 is gevraagd als milieuminister: Macron is het uiteindelijk gelukt.

Voor zijn verkiezing heeft Macron verder een pact gesloten met de pro-Europese middenpartij le Mouvement Démocrate (MoDem), die met drie kopstukken vertegenwoordigd wordt, waaronder partijleider François Bayrou. Bayrou heeft als minister van Justitie de schone taak om la loi de la moralisation de la vie publique door het parlement te loodsen. Om het vertrouwen van de burgers weer terug te winnen, is dit het eerste wetsvoorstel dat onder Macron wordt aangeboden. Het voorziet in een verbod voor parlementariërs om familieleden in dienst te nemen en maximaal drie termijnen voor ondermeer de leden van Assemblée en de Senaat. Ministers mogen geen lokale bestuursfuncties meer behouden, zoals burgemeester of wethouder of (vice)voorzitter van de regionale raden. Ook wordt een eind gemaakt aan een voorrecht voor parlementariërs om subsidies toe te kennen, wat nog wel eens clientisme oproept.

Een comfortabele meerderheid in het parlement

Eén maand na zijn verkiezing tot president, kan Emmanuel Macron rekenen op een meerderheid van zijn politieke beweging La République en Marche in de Franse Assemblée Nationale. Na de eerste ronde op 4 juni jl. zijn er voorspellingen dat een fractie van tussen de 410-450 gedeputeerden van de 577 zetels tellende assemblee in het verschiet liggen, tijdens de tweede ronde op 11 juni jl. besluiten de Franse kiezers dat 314 gedeputeerden van La République en Marche en 47 gedeputeerden van MoDem voldoende moet zijn voor president Macron. Bij zowel links als rechts bij andere partijen zitten overigens nog heel wat zogenoemde “Macron-compatibles”: gematigde parlementariërs die waarschijnlijk veel voorstellen van Macron steunen.

De opkomst voor deze verkiezingen is een historisch dieptepunt: minder dan 50%. Alle vlammende betogen ten spijt van politici die roepen dat dit komt door het gebrek aan vertrouwen bij de kiezer, zal dit vooral ook komen omdat de arme Fransen verkiezingsmoe zijn. Met alle voorverkiezingen voorafgaand aan de presidentsverkiezingen, die al vanaf medio 2016 lopen, gaan in juni de laatste kiezers op hun tandvlees naar de stembus.

De fractie van La République en Marche, met een omvang van ruim twee keer de Nederlandse Tweede Kamer, loopt tegen wat uitdagingen aan. Dat is naast het grote aantal, onervarenheid en de vraag of hier allerlei opportunisten naar binnen zijn geslopen. Weliswaar hebben zij bij hun kandidatuur een soort loyaliteitsverklaring getekend maar dat geeft nog geen enkele garantie. Inhoudelijk is Macron natuurlijk hun grote roerganger, maar zijn boekje Révolution en het verkiezingsprogramma van dertig pagina’s zijn de enige inhoudelijke leidraad. Niet zo verwonderlijk dat Macron gekozen heeft voor vertrouweling en voormalig minister Ferrand als fractievoorzitter en een andere vertrouweling, Castaner, als staatssecretaris voor de relatie met het parlement en tevens regeringswoordvoerder.

Volgens de Franse wet kan pas een fractie gevormd worden met minstens vijftien gedeputeerden. De samenstelling van de assemblee is onevenwichtig omdat de één na grootste groep van Les Républicains slechts 95 leden heeft. Daar is al een deel van afgesplitst in een groep die zich “les Constructifs” noemt. Deze 38 gematigde rechtse parlementariërs zullen opbouwend staan tegenover de voorstellen van Macron. De socialisten houden slechts 30 zetels over van de bijna 300 zetels in de vorige periode. Nadat eerder bij voorverkiezingen voor het presidentschap grote namen als Sarkozy, Juppé, Fillon en Valls het veld moesten ruimen, vindt ook onder de parlementsleden een grote schoonmaak plaats: de socialistische presidentskandidaat Hamon, de oud- milieuminister van Sarkozy, Kosciusko-Morizet en de oud-ministers van Hollande, Vallaud-Belkacem en Touraine.

Tot slot zijn er 17 niet-ingeschrevenen, waaronder de acht volksvertegenwoordigers van Front National, die met te weinig zijn voor een fractie, al zijn zij verviervoudigd. Marine Le Pen is voor het eerst van haar leven in de Assemblee gekozen. De glans van Le Pen is er echter af na haar uitermate beroerde tv-debat tegen Macron tijdens de presidentsverkiezingen. Haar achterban kwam voor een groot deel niet opdagen bij de parlementsverkiezingen.

En…..de regering Phillipe II

Na de parlementsverkiezingen wordt naar Frans gebruik het ontslag van de regering aangeboden en krijgt de premier de opdracht een regering Phillipe II te vormen. Op 21 juni jl. is de nieuwe regering benoemd. Macron speelt op zeker met bewindslieden van zijn eigen partij La République en Marche en meer technocraten. Daarmee bestaat de regering nu uit 29 ministers en staatssecretarissen, met net iets meer vrouwen dan mannen. De geloofwaardigheid van minister Bayrou en zijn twee MoDem ministers is eraan als een onderzoek wordt gestart naar fictieve banen die MoDem zou hebben gecreëerd in het Europees Parlement. De drie MoDem ministers trekken zich terug vanwege een justitieel onderzoek naar betrokkenheid bij de fictieve banen in het Europees Parlement: er komen twee andere MoDem ministers voor terug.

Daarnaast verlaat een vierde minister de regering. Richard Ferrand, de minister van simpel gezegd ruimtelijke ordening, en sinds oktober secretaris-generaal van la République En Marche komt in opspraak door vage financiële praktijken: zijn verzekeringsmaatschappij heeft een project van zijn ex-vrouw gefinancierd, dat op haar beurt subsidie ontving van 1,6 miljoen euro van de departementale raad van Finistère, waar Ferrand vicevoorzitter van was. Het Openbaar Ministerie in Brest doet nu een vooronderzoek om te zien wat van deze beweringen klopt. Desalniettemin mag Ferrand van Macron wel fractievoorzitter worden en speelt hij een cruciale rol om hun partijgenoten in de kruiwagen te houden.

State of the Union

Naast de eerder genoemde loi de moralisation wil Macron snel per decreet de arbeidswetgeving aanpassen om de arbeidsmarkt te versoepelen. Hoewel de eerste preventieve manifestaties al hebben plaatsgevonden, kan dit wellicht snel geregeld worden voor de Fransen massaal op vakantie gaan, wat meestal een einde betekent aan betogingen. Op maandag 3 juli spreekt president Macron de verenigde vergadering van de Assemblée Nationale en de Senaat toe. Sinds een Grondwetswijziging dit in 2008 mogelijk maakte, is dat twee keer eerder voorgekomen: in 2009 onder Sarkozy en in 2015 onder Hollande na de terroristische aanslagen rondom Place de la République.

In Versailles –het is bij wet wet verboden voor de Franse president om voet te zetten in de parlementsgebouwen, vandaar deze uitwijkhaven- zal hij een soort State of the Union houden, iets wat Macron jaarlijks wil laten terugkomen. Hiermee kan hij ook alvast de senatoren opwarmen voor het macronisme.  Bij de verkiezingen in september hoopt hij ook in de Senaat een meerderheid te krijgen. De president zal de gelegenheid gebruiken om de lijnen van zijn grote projecten uit te zetten, zodat zijn partijgenoten weten waarmee zij geacht worden in te stemmen. Vanaf dat moment kan Macron en de regering van Edouard Phillipe inhoudelijk aan de slag.

Georgia stemt over toekomst Trump

donald_trump_28757578404

Op dinsdag mogen de kiezers van één kiesdistrict in de zuidelijke staat Georgia naar de stembus. Hoewel de verkiezingen formeel draaien om de vraag wie minister van Volksgezondheid Tom Price mag opvolgen als lid van het Huis van Afgevaardigden, staat vooral de toekomst van Donald Trump op het spel. Iets meer dan 200.000 kiezers, als de opkomst vergelijkbaar is met voorgaande jaren, kunnen een enorme stem hebben in de vraag of president Trump wordt afgezet. Continue reading

Stadhouderszaal on steroids: het 19e Chinese Volkscongres

De Grote Hal van het Volk

Net als in Nederland bevindt China zich in een langdurige formatie: in het najaar zullen tijdens het 19e Volkscongres de nieuwe leiders van het land worden gepresenteerd. Terwijl wij in spanning afwachten wie straks op het bordes van Huis ten Bosch zullen staan, lijkt in China één ding lijkt zeker: in het najaar van 2017 zullen zes mannen met zwart geverfde haren in zwarte pakken samen met President Xi Jinping het podium van de Grote Hal van het Volk oplopen. Wie die zes mannen rondom Xi zullen zijn is echter een raadsel. De samenstelling van een nieuw Staand Comite van het Politburo is voor vrijwel iedereen een mysterie: de strijd over wie China de komende vijf jaar zullen leiden is in tegenstelling tot de Amerikaanse, Britse en Franse verkiezingsspektakels een strijd die zich juist achter de schermen afspeelt. Continue reading

De winnaars en verliezers van #GE2017

7372929582_a37dfcce48_o

Voor de derde keer op rij zat ik vannacht met open mond naar een verkiezingsnacht de BBC te kijken. In 2015 bleek Cameron geheel onverwacht een absolute meerderheid te hebben gehaald. In 2016 stemde het electoraat tegen alle verwachtingen in voor Brexit. En nu had weer iedereen het mis: het werd een hung Parliament. Alleen zag Political Minds het enigszins aankomen. Terwijl het stof nog lang niet is neergedaald, is wel al duidelijk wie wonnen gister, en wie heel, heel erg verloren. Een overzicht:

Continue reading

Gaat Theresa May dan toch niet winnen?

29178578784_cb88b569f0_b

Over 7 dagen gaan de Britten naar de stembus. De reden voor de verkiezing is niet het einde van een regeertermijn of een kabinetscrisis, maar een strategische overweging van premier Theresa May. Met de verkiezing wil May, die het premierschap na het Brexitreferendum in de schoot geworpen kreeg, haar eigen mandaat en dat van haar partij verstevigen in aanloop naar de onderhandelingen met Brussel. Niet alles gaat echter volgens plan, en de klinkende zege waar May op hoopte en stiekem vanuit ging, is alles behalve een zekerheid. Sterker nog, er zijn zelfs peilingen die wijzen op een ‘hung Parliament’. Drie gevaren liggen voor de gedoodverfde winnaar May op de loer.

Continue reading

Macron!

macron president

Wat een prachtig beeld: vanonder een poort van één van de indrukwekkendste bouwwerken van Parijs, het Louvre, wandelt 7 mei 2017 de zojuist gekozen president Emmanuel Macron onder de tonen van Beethovens Europese volkslied Hymne à la joie naar zijn uitzinnige aanhangers. Macron heeft een ongelooflijk huzarenstukje afgeleverd door een alternatief te bieden aan de politiek sterk gepolariseerde machtsblokken van socialisten en republikeinen en heeft voorkomen met meer dan 66% van de stemmen dat extreemrechts aan de macht komt. Met zijn 39 jaar staat hij als jongste president van de Vijfde Republiek voor een immense taak. In zijn speech zegt hij dat hij de Fransen wil verenigen en als hun nederige leider zijn optimistische boodschap uitdragen om Frankrijk met een open blik naar buiten economisch en sociaal sterker te maken: durf is daarbij een sleutelwoord. Terwijl de eeuwenlange geschiedenis van het imposante Louvre neerkijkt op Macron en zijn vrouw Brigitte, maakt Macron geschiedenis.

Continue reading

Dus toch: Macron versus Le Pen

2057545_emmanuel-macron-son-parcours-son-projet-sa-campagne-web-tete-0211697685848

Op 23 april 2017 doorbreken de Fransen de vanzelfsprekendheid van de macht van de gevestigde blokken rondom le Parti Socialiste (PS) en Les Républicains en zoeken hun heil in twee alternatieven: het centrum van Emmanuel Macron en de extremen op links maar vooral rechts. De extreemrechtse Marine Le Pen wordt met 22% tweede en moet Macron voor zich dulden, die deze eerste ronde van de presidentsverkiezingen wint met 24%. Frankrijk is gevoelig voor het populisme, maar buigt niet: de weg door het midden is voor nu het Franse antwoord tegen de gevestigde orde en de politieke onvrede. De Fransen wil daarnaast ook economische voorspoed en geloven niet dat extreemrechts (of –links) dat biedt: voormalig bankier en oud-minister van Economie Macron overtuigt meer. Op 7 mei aanstaande wordt de definitieve keuze gemaakt, maar de uitkomst staat nagenoeg vast: Emmanuel Macron wordt de achtste president van de Vijfde Republiek.

Continue reading

3 redenen waarom May tóch een verkiezing uitschrijft

29178578784_cb88b569f0_b

Voor een premier die vergelijkingen met Margaret Thatcher vooral als compliment ervaart, is de aankondiging van Theresa May vandaag dat er op 8 juni aanstaande vervroegde verkiezingen komen, een opvallende ‘U-turn’. Thatcher stond immers bekend om haar koppigheid en totale aversie voor het terugdraaien van genomen besluiten, pakkend samengevat in haar legendarische optreden op het partijcongres in 1980. De beslissing van May is namelijk een epische U-turn, nadat ze al tig keer had verklaard dat vroege verkiezingen uit den boze waren. Om drie redenen kiest een premier op het toppen van haar macht er tóch voor om haar geloofwaardigheid én haar macht op het spel te zetten.

Continue reading

Keuzestress in Frankrijk: vier presidentskandidaten nek aan nek

csm_CarteElecteur_9c2edb2a7a

Een tijdlang lag het voor de hand dat François Fillon van Les Républicains de volgende president van Frankrijk wordt door de extreemrechtse Marine Le Pen in de tweede ronde te verslaan. Toen hij in de problemen kwam door affaires, had centrumkandidaat Emmanuel Macron de beste papieren om François Hollande op te volgen. De laatste weken is echter linksbuiten Jean-Luc Mélenchon een opmars begonnen, terwijl de socialist Hamon onder de 10% is geduikeld en uit beeld is verdwenen. Een week voor de eerste ronde op 23 april zitten vier kandidaten in de peilingen elkaar op de hielen: Melénchon en Fillon net onder de 20%, Macron en Le Pen er net boven. Alleen de nummers 1 en 2 van de eerste ronde mogen door naar de tweede ronde op 7 mei. Met foutmarges van de peilingen meegerekend, ligt het nu voor elk van deze vier kandidaten in het verschiet de tweede ronde te halen. Op welke scenario’s kan Frankrijk 23 april rekenen? Continue reading